Irrigation planning using geographic ınformation system and remote sensing of the Baranti Plain in northern Iraq

Su, yeryüzündeki kurak ve yarı kurak bölgelerde yaşamın temel kaynağı olarak hayati önem taşımaktadır. Bu alanlar iklim değişikliği etkileri ile ile doğrudan karşı karşıya olduğundan yeraltı suyu kaynaklarına dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu çalışma, Irak'ta Erbil'in yaklaşık 25 km kuzeyinde yer alan Baranti Ovası'nda yer alan 445 km2'lik bir bölgeye yayılmaktadır. Büyük Zap Nehri kuzey bölgesinden saniyede ortalama 400 m3'lük bir deşarjla akmaktadır. Bu alanda karşılaşılan zorluklara yanıt olarak Tarım ve Su Kaynakları Bakanlığı, temel verileri toplamak amacıyla Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile işbirliği yapmaktadır. Bu kapsamlı veri seti, Eylül ayındaki yeraltı suyu seviyesinin izlenmesine özellikle odaklanarak 2000'den 2021'e kadar olan aylık kayıtları içermektedir. Farklı lokasyonlarda farklılıklar olsa da bölgedeki yeraltı suyu seviyelerinde ortalama 23 metre düşüş kaydedilmiştir. Bölgedeki özel kuyularda değişen derecelerde tükenme dikkati çekmektedir. Örneğin Ganj Gowra kuyusu 19,65 metre, Garda Chal kuyusu 10,4 metre, Jadida Zab kuyusu 35,39 metre, Sebirani Gowra kuyusu 15,87 metre, Qafar köyü kuyusu 11,74 metre ve Jjnikan Ababakr köyü kuyusu 18,2 metre düştüş gösterirken, Kawar Goski köyündeki kuyu 53,15 metrelik keskin bir düşüş yaşamıştır. Ayrıca bölgedeki kentsel büyüme %7,8 artarken, kuyu sayısı 2006'da 257'den 2021'de 627'ye yükselmiştir. Yeraltı suyundaki azalmanın önlenmesi ve çiftçilerin tarlaları için sulamanın kolaylaştırılması gibi zorlukların üstesinden gelmek amacıyla üç olasılık test edilmiştir. Birincisi gölet yapımı, ikincisi suyun borularla dağıtılması, üçüncüsü ise beton kanalların inşası olarak düşünülmüştür. İkinci ve üçüncü adımlar ovaya su taşıma aracı olarak Büyük Zap Nehri'ne varlığına dayanmaktadır. İlk yol, depolama kapasitesi 5,7 milyon metreküp olan 15 gölet inşa etmektir. Bu çok düşük bir sulama miktarı olsa bile bölgedeki yeraltı suyunun iyileştirilmesine önemli katkı yapacaktır. İkinci yol ise suyun borular aracılığıyla dağıtılması aşamasıdır. Bölgedeki tarım arazisinin yüzde 65'ini sulayabilecek kapasiteye sahip olmakla birlikte pahalıve yönetilmesi zor görünmektedir. Üçüncü yol ise beton kanalların tarım arazilerinin %68'ini sulama kapasitesine sahip olması ve daha düşük maliyetle yönetilmesinin daha kolay olmasıdır. Son olarak yapay beton kanalların inşası, bölgeyi canlandırmak ve çiftçilerin karşılaştığı zorlukları çözmek için en etkili çözüm olarak ortaya çıkmaktadır. Proje, 30.000 hektardan fazla araziyi sulama kapasitesine sahip ve 1.200'den fazla çiftçiye fayda sağlama özelliğine sahiptir. 600'den fazla kuyunun sulama amaçlı kullanımının durdurulması ve potansiyel olarak yeraltı suyu seviyelerinin yılda yaklaşık 2,5 m artması beklenmektedir. Araştırmada, yeraltı suyunun tükenmesine çözüm bulmak için kanalların kurulmasını, yağmur suyu hasadını, çiftçi eğitimini, modern sulama, sondaj kısıtlamalarını ve suyun desteklenmesi gerektirdiğini ortaya çıkarmıştır. Bu araştırma, sürdürülebilir su yönetimi uygulamaları ve yarı kurak bölgelerde su kaynağı projelerinin planlanması ve uygulanmasında CBS teknolojisinin entegrasyonunun önemi katkılar sağladığını göstermiştir.