Kızılçamda genetik ve fenotipik parametrelerin tahmini

Uygulamalı ağaç ıslahı çalışmalarında döl denemeleri genetik parametrelerin elde edilmesi için kullanılan temel araçlardan biridir. Bu çalışmada Ege Bölgesi Alt Yükselti Islah Zonundaki (0-400m) üç adet kızılçam döl denemelerinde bulunan açık tozlaşma ürünü 188 aileye ait periyodik veriler (4., 8., 12. ve 16. yaşlardaki boy ve 8., 12., 16., ve 21. yaşlardaki çap) analiz edilmiştir. Ege Bölgesi'nde kızılçam ıslah çalışmalarının etkin bir şekilde ilerlemesine katkı sağlanması amacıyla; (1) geniş alanlarda kurulmuş deneme sahalarında genetik varyansın tahmininde mekânsal analiz yöntemlerinin etkinliğinin ortaya konması, (2) ıslah döngüsünün kısaltılabilmesi için ihtiyaç duyulan optimum seleksiyon yaşının tahmin edilmesi ve (3) olası genetik kazanç kayıplarının üstesinden gelebilmek için genotip çevre interaksiyonu düzeyinin ortaya konması hedeflenmiştir. Mekânsal modelde elde edilen parametreler geleneksel model analizleri ile kıyaslandığında, eklemeli genetik varyansların ortalama %11, kalıtım derecelerinin ise ortalama %5 arttığı tahmin edilmiştir. Hata (artık) varyansının ortalama %9,3 arttığı ve buna karşın kalıtım derecelerinin standart hata ortalamasının ise %55'in üzerinde azaldığı görülmüştür. Erken seleksiyon yaşı için zaman, kalıtım dereceleri, genetik korelasyonlar, nesil başına seçim verimliliği katsayısı, verimli tohum verme yaşı, varyasyon katsayıları ve genetik kazançlar değerlendirilmiştir. Bu bulgular optimum seleksiyon yaşı için birlikte değerlendirildiğinde, 12. yaş çap karakteri (20-30 aile seleksiyonunda) ve 8. yaş boy karakteri (20 veya daha az aile seleksiyonunda) öne çıkmaktadır. Latent regresyonda stabil olmayan genotiplerin (ailelerin) çevre ile interaksiyona girerek genetik kazanç kayıplarına yol açtığı görülmüştür. İlk 30 aile seçimiyle 21.yaş için hesaplanan ortalama genetik kazancın yaklaşık %25 azalmasına, böylece kazancın 15,6'dan 11,75'e düşmesine sebep olmaktadır.