Theses supervised by Prof. Dr. Zafer Ölmez
16 theses · Artvin Çoruh University
Borçka - balcı yöresinde montan zonda yapılan doğu ladini (Picea orientalis L. Link.) yaz sonu dikimlerinin başarısının araştırılması
Bu çalışmada, Borçka - Balcı yöresinde montan zonda yapılan Doğu Ladini (Picea orientalis L. Link.) yaz sonu dikimlerinin başarısı araştırılmıştır. Artvin ili Borçka ilçesi Balcı yöresinde 2010 yılında dikilen Doğu Ladini (Picea orientalis L. Link.) yaz sonu ve sonbahar dikimleri değerlendirilmiştir.Ölçümler 4 adet deneme alanında yapılmıştır. Her deneme alanında 300 adet Doğu Ladini (Picea orientalis L. Link.) fidanı kullanılmıştır. Bu fidanların boyları ile kök boğazı çapları ölçülmüştür ve deneme alanlarındaki fidanların yaşama yüzdeleri belirlenmiştir. Ayrıca her deneme alanında yükselti, bakı ve eğim gibi fizyografik faktörler ile toprak derinliği, tekstürü ve pH'si gibi edafik faktörler de tespit edilmiştir.Yapılan istatistiksel analizler sonucunda fidan boyu ve kök boğazı çapı üzerinde dikim zamanı ve bakı etkili çıkmıştır. Dikim zamanına göre yaz sonu dikimlerinin sonbahar dikimlerine göre daha iyi boy ve kök boğazı çap gelişimi yaptığı görülmüştür. Bakıya göre ise Kuzeybatı bakıya dikilen fidanların daha iyi gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. Fidanların yaşama yüzdesi üzerinde ise % 95 güven düzeyinde hiçbir faktör etkili bulunmamıştır.
Üvez (Sorbus aucuparia) ve kızılcık (Cornus mas) ve yabani kiraz (Prunus avium) tohumlarının çimlenmesi üzerine bazı ön işlemlerin etkilerinin belirlenmesi
Bu çalışmada, Kuş Üvezi (Sorbus aucuparia), Kızılcık (Cornus mas) ve Yabani Kiraz (Prunus avium) tohumlarının çimlenme engellerinin giderilmesi ve bazı önişlemlere göre çimlenme yüzdeleri ve çimlenme hızları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma konusu olarak seçilen türler Doğu Karadeniz Bölgesinde doğal olarak yayılış gösteren bitki türleridir. Arazi yapısı çok dik, engebeli ve eğimli olan ve bu nedenle büyük ölçüde erozyona maruz kalan alanlarda mevcut doğal bitki örtüsü, erozyon kontrol çalışmaları ve yaban hayatı için son derece önemlidir. Çimlenme engellerinin giderilmesi için uygulanan yöntemler her bir tür için ayrı ayrı belirlenmiştir. Kuş Üvezi tohumlarında soğuk katlama (30, 45, 60, 75, 90 ve 120 gün) ve konsantre (%96) H2SO4 (5, 10 ve 15 dakika); Kızılcık tohumlarında toplar toplamaz ekim, farklı kombinasyonlarda 30 hafta süreyle soğuk katlama+sıcak katlama ve farklı kombinasyonlarda H2SO4+soğuk katlama+sıcak katlama; Yabani Kiraz tohumlarında toplar toplamaz ekim, farklı kombinasyonlarda 8 hafta süreyle sıcak katlama+soğuk katlama, buzdolabında bekletme+sonbahar ve ilkbahar ekimi, 4 ay sıcak katlama+sonbahar ekimi yöntemleri uygulanmıştır.Kuş Üvezi tohumlarının çimlendirme denemeleri laboratuar koşullarında 4 yinelemeli olarak, Kızılcık ve Yabani Kiraz tohumlarının denemeleri açık alan koşullarında 3 yinelemeli olarak Tesadüfî Tam Bloklar Deneme Desenine göre gerçekleştirilmiştir. Yabani Kiraz tohumlarında en yüksek çimlenme yüzdeleri (% 52.9 ve 52.6) sırasıyla toplar toplamaz ekim (Haziran 2010) ve buzdolabında bekletme (±4°C)+sonbahar ekimi yöntemlerinde, Kızılcık tohumlarında en yüksek çimlenme yüzdesi (%56.4) toplar toplamaz ekilen (Eylül 2010) tohumlardan elde edilirken, Kuş Üvezi tohumlarında çimlenme elde edilememiştir.
Sandal (Arbutus andrachne L.) tohumlarının çimlenmesi üzerine etki eden bazı yöntemler
Bu çalışmada, Artvin İli Fıstıklı Köyü yöresinden toplanan sandal ağacı tohumlarının çimlenme engeli giderilmesi ve bazı önişlemlere göre çimlenme yüzdesi belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmaya konu tohumlar 2013 yılı sonbaharında Artvin İli, Fıstıklı Köyü Yöresindeki Sandal (Arbutus andrachne L.) bireylerinden toplanıp, önişlem ve ekim zamanına kadar meyve eti temizlenip gölgede kurutulduktan sonra 4±1°C'de buzdolabında muhafaza edilmiştir. Saklanan tohumlar 3 farklı yöntemle ekime hazırlanmıştır. İlk önişlem olarak GA3 ile muamele, ikinci işlem olarak konsantre H2SO4 ile muamele, üçüncü işlem olarak H2O2 ile muamele ve kontrol amaçlı yani hiçbir işleme tabii tutulmadan tohumlar ekime hazırlanmıştır. Kasım-Aralık aylarında 24 saat 400, 600, 800, 1000 ppm GA3 ile muamele, 1, 3, 5, 7 dakika H2SO4 ile muamele edilen ve kontrol amaçlı tohumlar her işlem 3 tekrarlı olmak üzere, her tekrarda 50 tohum kullanılarak laboratuvar, açık alan ve sera koşullarında ekilmiştir. En yüksek çimlenme yüzdeleri (%78.0, %86.7, %88.0, %94.7) 400-1000 ppm GA3'te bekletilip laboratuvar koşullarında ekilen tohumlardan elde edilmiştir. Serada yapılan ekimlerde yine en yüksek çimlenme yüzdeleri (%80.0, % 84.7, %86.0, %86.0) 400-1000 ppm GA3'te bekletilen tohumlarda belirlenmiştir. Açık alandaki en yüksek çimlenme yüzdesi (%26.7) ise yine 400 ppm GA3'te bekletilen tohumlarda ve kontrol (%25.0) tohumlarında tespit edilmiştir.
Erzincan orman fidanlığında yetiştirilen Toros sediri türünde yapılan seyreltmenin fidanların bazı morfolojik kalite kriterleri üzerine etkisinin araştırılması
Bu çalışmada, Toros Sediri (Cedrus libani A. Rich.) fidanlarını açık alan fidanlık işletmelerinde ve değişik yetiştirme sıklıklarında üretmenin, fidan morfolojik özellikleri üzerine yaptığı etkiler incelenmiştir. Fidanlar üzerine beş işlemin etkisi ve iki farklı fidan kalite sınıfına dağılımı bulunmuştur. 7 ekim sırasında rutin tekniklerle yetiştirilen fidanlar ile arasında 2,5-5-7,5-10 cm mesafe olacak şekilde değişik sıklık derecelerinde yetiştirilmiş fidanların morfolojik fidan özellikleri üzerindeki etkileri Varyans analizi ve Duncan testi ile karşılaştırılarak belirlenmiştir. Saptanan morfolojik fidan özelliklerine göre en kaliteli fidanlar 7,5 cm aralıklarla yetiştirilen fidanlar olmuştur. Değişik sıklık derecelerinde ve rutin tekniklerle üretilen Toros sediri fidanlarının fidan kalite sınıflarına dağılımı TSE standardı esas alınarak belirlenmiştir. Bu ölçütlerden 2265 Şubat/1988 standardına göre önerilen işlem 7,5 cm seyreltme ile yetiştirilen fidanların %98' i I. sınıf olup sadece %1' i standart dışıdır. Bu araştırma sonucuna göre, Erzincan ve benzeri yetişme ortamları için 7,5 cm aralıklarla yetiştirilen 1+0 yaşlı Toros sediri fidanlarının ağaçlandırma çalışmalarında kullanılması tavsiye edilebilir. Anahtar Kelimeler: Toros Sediri, Yetiştirme Sıklığı, Fidan Morfolojik Özellikleri, Fidan Kalite Sınıflaması.
Defne (Laurus nobilis L.) tohumlarının çimlenmesi üzerine etki eden bazı ön işlemlerin araştırılması
Bu çalışmada, Aydın İli sınırları içinde bulunan Dilek Yarımadası Milli Parkından toplanan akdeniz defnesi tohumlarının çimlenme engelini giderilerek bazı önişlemlere göre çimlenme yüzdesi belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, farklı gibberalic asit dozlarında Laurus nobilis L. türüne ait tohumların açık alan ve sera koşullarındaki etkileri incelenmiştir. Araştırmaya konu tohumlar 2014 yılı Eylül ayında toplanıp ekim için hazırlanmıştır. Ekimden önce 45 gün soğuk katlamaya (+40c) alınmıştır. 70'lik (42 cc) olan viyoller torf+perlit karışımı (3:1) ile doldurulmuştur. 45 gün sonunda katlamadan alınan tohumlar tohum büyüklüğünün iki katı derinliğe ekilmiştir. Ekimi takip eden gün üç farklı dozda gibberalic asit (500 ppm, 1000 ppm, 1500 ppm) ve bir kontrol olmak üzere hazırlanıp verilmiştir. Bu işlem hem sera hem de açık alan için aynı gün yapılmıştır. Yapılan işlemler 3 tekrarlı olarak yapılmıştır. Serada bulunan tohumların ortam sıcaklığı ortalama 220c ve ortam nemi ortalama %75 olarak ayarlanmıştır. Çimlenmeler ekimi takip eden 4, 7, 10, 14, 21, 28, 35. günlerde sayılmıştır. En yüksek çimlenme yüzdesi (%85.7) sera koşullarında 1000 ppm GA3 ile muamele edilen tohumlardan elde edilmiştir. Açık alanda yapılan ekimlerde de yine en yüksek çimlenme yüzdesi (%40.9) 1000 ppm GA3 ile muamele edilen tohumlardan elde edilmiştir. Sera koşullarında en yüksek çimlenme hızı 1500 ppm GA3, en düşük çimlenme hızı kontrolde tespit edilmiştir. Açık alan koşullarında en yüksek çimlenme
Yetişme sıklığının Kızılçam (Pinus brutia) fidanlarının bazı morfolojik kalite kriterleri üzerine etkisi
Bu çalışmada, kızılçam (Pinus brutia) fidanlarını açık alan fidanlık işletmelerinde ve değişik yetiştirme sıklıklarında üretmenin, fidanların morfolojik özellikleri üzerine yaptığı etkileri incelenmiştir. Fidanlar üzerine beş işlemin etkisi ve iki farklı fidan kalite sınıfına dağılımı bulunmuştur. Rutin tekniklerle yetiştirilen fidanlar ile arasında 2.5 cm, 5 cm, 7.5 cm ve 10 cm mesafe olacak şekilde seyreltme yapılarak yetiştirilmiş fidanların bazı morfolojik fidan özellikleri üzerindeki etkileri karşılaştırılarak araştırılmıştır. İstatistiksel denetimler Varyans Analizi ve Duncan testi ile yapılmıştır. Saptanan morfolojik fidan özelliklerine göre genel olarak 7.5 cm aralıklarla yetiştirilen fidanlar daha kaliteli olmuştur. Değişik sıklık derecelerinde ve rutin tekniklerle üretilen kızılçam fidanlarının fidan kalite sınıflarına dağılımı TSE standardı esas alınarak belirlenmiştir. Bu ölçütlerden 2265 Şubat/1988 standardına göre, önerilen işlemlerden 10 cm aralıklarla ve 7.5 cm aralıklarla seyreltme ile yetiştirilen fidanların sırasıyla %13 ve % 9'u I. sınıf olup, yine sırasıyla %72 ve %81'i standart dışıdır.
Gri kabuklu ve kırmızı kabuklu doğu ladini fideciklerinin morfolojik özellikleri üzerine bir aratırma
Bu çalışma Artvin'in Murgul İlçesine bağlı Kabaca Köyünde doğal olarak bulunan gri gövde yapısına sahip doğu ladini (Picea orientalis) ile kırmızı renkte gövdeye sahip doğu ladini ağaçlarından toplanan kozalak ve tohumlarla gerçekleştirilmiştir. Kozalak, tohum ve fideciklerin morfolojik özeliklerinin farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla alandan 5 farklı kırmızı gövdeli ladinden ve 5 farklı gri gövdeli ladine ait ağaçlardan olmak üzere kozalaklar toplanmıştır. Buradan alınan kozalakların laboratuar ortamında tohumları ayıklanmıştır. Kozalak boyu ve çapı, tohum boyu, tohum kanat uzunluğu, tohum kanat genişliği, tohumların 1000 tane ağırlığı ve çimlenme yüzdeleri belirlenmiştir. Elde edilen tohumlar Artvin Çoruh Üniversitesi serasında rastlantı blokları deneme desenine göre viyollere 3 tekrarlı olmak üzere ekilmiş, her tekrarda 144 adet tohum kullanılmıştır. Elde edilen fideciklerin kotiledon sayıları belirlenmiş, hipokotil boyu ve fidan boyu ölçümleri yapılmıştır.
Tohum büyüklüğü ve bazı önişlemlerin sumak (Rhus coriaria L.) tohumlarının çimlenmesi üzerine etkisi
Bu çalışma, tohum büyüklüğü ve bazı önişlemlerin sumak (Rhus coriaria L.) tohumlarının çimlenmesi üzerine etkilerinin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Rhus coriaria L. tohumları Artvin ili, Seyitler yerleşkesi mevkiinde toplanmıştır. Tohumlar meyve etinden ayıklandıktan sonra buzdolabında (ortalama +4 °C) muhafaza edilmiştir. Rhus coriaria L. türünün tohumlarında var olduğu bilinen kabuk kalınlığı ve sertliğinden kaynaklanan çimlenme engellerini giderecek en uygun yöntemin belirlenmesi amacıyla 3 farklı tohum büyüklüğü üzerinde ayrı ayrı 5 işlem olmak üzere toplam 15 farklı işlem uygulanmıştır. Bunlar soğuk katlama*sülfürik asit, soğuk katlama*gibberellik asit, soğuk katlama, sülfürik asit ve kontroldür. Çalışmalar sera ve laboratuvar alanlarında gerçekleştirilmiştir. Böylece, 3 tohum büyüklüğü x 5 farklı işlem x 3 yineleme x 2 farklı ortam koşulu olmak üzere = 90 işlem kombinasyonu oluşturulmuştur. Önişlem olarak öncelikle tohumlar 45 gün süresince soğuk katlamaya alınmıştır (kontrol hariç). Bu süre sonunda ilgili gruptaki tohumlar H2SO4(konsantre) ve GA3(2000ppm)'te yarım saat boyunca bekletilmiştir. Bu işlemi takip eden süreçte önişlem görmüş tohumlar sera ve laboratuvar alanlarına getirilmiş ve 28.01.2016 tarihi itibariyle ekilmiştir. Sera alanında üç yinelemeli olmak üzere 30 adet (3x30) viyol kullanılmış ve her göze 2 adet tohum ekilmiştir. Laboratuvar alanında ise üç yinelemeli olmak üzere 45 adet (3x1) petri kabı kullanılmış ve her petri kabına 30 adet tohum ekilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda en yüksek çimlenme yüzdesi (%50,59) sera koşullarında büyük tohum* soğuk katlama*sülfürik asit'te tespit edilmiştir.
Gümüşi ıhlamur (Tilia tomentosa) ve Kafkas ıhlamuru (Tilia rubra subsp. caucasica) tohumlarının çimlenmesi üzerine bazı ön işlemlerin etkisinin araştırılması
Bu çalışma, Muğla-Menteşe yöresinden toplanan Gümüşi Ihlamur (Tilia tomentosa) ve Artvin-Ardanuç Yöresinden toplanan Kafkas Ihlamuru (Tilia rubra subsp. caucasica) tohumlarının bazı ön işlemlere tabi tutularak çimlenme yüzdesinin belirlenmesi ve çimlenme engelinin giderilmesi amacıyla ele alınmıştır. Araştırmaya konu tohumlar 2017 yılı yaz sonunda Muğla-Menteşe yöresindeki Gümüşi Ihlamur(Tilia tomentosa)ve Artvin-Ardanuç yöresindeki Kafkas Ihlamuru (Tilia rubra subsp. caucasica)bireylerinden toplanıp, 5 farklı ön işlem uygulanarak sera ve açık alan koşullarında ekilmiştir.Uygulanan ön işlemler toplar toplamaz ekim(Ağustos sonu),dış kabuğu soyularak toplar toplamaz ekim (Ağustos sonu), ±4ºC'de buzdolabında bekletip sonbahar ekimi (Kasım ayı),6 ay soğuk katlama(±4Cº'de)ve ilkbahar ekimi (Mart ayı), 2 ay sıcak katlama(±24Cº'de)+ 4 ay soğuk katlama (±4C°) ve ilkbahar ekimidir(Mart ayı).Tohumlar her işlem 3 tekrarlı olmak üzere ve her işlemde 180 tohum kullanılarak açık alan ve sera koşullarında ekilmiştir. En yüksek çimlenme yüzdeleri her iki türde de 6 ay soğuk katlamaya alınıp ilkbaharda (15 Mart) ekilen tohumlardan elde edilmiştir. En yüksek çimlenmeler 6 ay soğuk katlamada bekletilip, sera ortamında (% 45.6) ve açık alan koşullarında (%45.2) ekilen Kafkas Ihlamuru tohumlarında belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Gümüşi Ihlamur, Kafkas Ihlamuru, Çimlenme Yüzdesi
Hünnap (Ziziphus jujuba) tohumlarının çimlenmesi üzerine bazı ön işlemlerin etkisi
Bu çalışmada, Isparta bölgesinden toplanan hünnap (Ziziphus jujuba) bitkisi tohumlarının çimlenme engelinin yok edilmesi ve bazı önişlemlere tabi tutularak çimlenme yüzdesinin ve çimlenme hızının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya konu tohumlar 2018 yılı sonbaharında Isparta bölgesindeki hünnap bireylerinden toplanarak, önişleme tabi tutulup, ekiminin yapılacağı zamana kadar meyve eti temizlenerek gölgede kurutulduktan sonra 4±1°C'de buzdolabında muhafaza edilmiştir. Önişlem olarak konsantre H2SO4 ile muamele yapılarak tohumlar ekime hazırlanmıştır. Şubat ayında H2SO4 ile muamele edilen tohumlar 3 tekrarlı olacak şekilde ve her bir tekrar için 45 tohum kullanılarak sera koşullarında ekilmiştir. Sera koşullarında ekilen tohumlarda en yüksek çimlenme yüzdeleri (% 54.1) tohum kabuğu kırılarak embriyosu ekilen tohumlarda tespit edilmiştir.
Göksun orman fidanlığında karaçamda ekim sıklığının fidanların bazı morfolojik kalite kriterleri üzerine etkisi
Bu tez çalışmasında, sık, çok sık, normal ve seyrek olmak üzere dört değişik aralıkta ekmiş olduğumuz karaçam tohumlarından meydana gelmiş bulunan 2+0 yaşlarındaki fidanların bazı morfolojik kalite kriterleri üzerine etkileri incelenilmeye çalışılmıştır. İncelemeler neticesinde; Göksun Orman İşletme Müdürlüğü Tekir Orman Fidanlık Şefliğine ait fidanlıkta kapalı olmayan saha şartlarında çıplak köklü olarak yetiştirilen 2+0 yaşındaki Karaçam (Pinus nigra) fidanları kullanılmıştır. Çalışmalarımızdaki asıl amaç bu dört farklı ekim sıklığında yetişip büyüyen fidanların morfolojik özelliklerinin nasıl değiştiği gözlemlenmeye çalışılmıştır. Morfolojik kalite kriterleri olarak gürbüzlük indisi, katlılık, gövde kuru ağırlığı, kök kuru ağırlığı, gövde taze ağırlığı kök taze ağırlığı, kök boğaz çapı ve fidan boyu kıstasları gibi birtakım morfolojik fidan karakterleri değerlendirilmiştir. İncelemeler neticesinde, dört farklı ekim sıklığında yetiştirilen 2+0 yaşındaki fidanların bir takım morfolojik karakterleri üzerinde etki yaptığı gözlemlenmiştir. Bu gözlemler ve değerlendirmeler sonucunda karaçam fidan boyu, karaçam fidanı kök boğazı çapı, karaçam fidanı gövde taze ağırlığı, karaçam fidanı gövde kuru ağırlığı, karaçam fidanı kök taze ağırlığı ve karaçam fidanı gövde kuru ağırlıklarında yapılan değerlendirmeler neticesinde; Seyrek olarak yetiştirilen fidanlarda en yüksek değerler gözlemlenmiş olup, en düşük değerler ise çok sık ve sık olarak yetiştirilen fidanlarda olduğu belirlenmiştir.Ayrıca karaçam fidanı gövde taze ağırlığı/ karaçam fidanı kök taze ağırlığı oranı (katlılık) bakımından ekim sıklığına göre farklılık oluşmamakla birlikte, elde edilen değerlerin 3'ün altında olduğu tespit edilmiştir.
Bitki büyüme düzenleyici bakteri olarak Pseudomonas putida'nın sapsız meşe (Quercus petrea L.) fidanlarının tutma başarısı üzerine etkisi
Bu çalışmada, farklı karışım oranlarıyla hazırlanan bitki büyüme düzenleyici bakterisi Pseudomonas putida'nın tüplü meşe fidanlarının tutma başarısı üzerine etkisi çalışılmıştır. Çalışmayı gerçekleştirdiğimiz alan Zeytinlik Şefliği içerisinde yer alan Oruçlu Köyünde açık alan koşulların da tüplü olarak yetiştirilen 1+0 yaşında sapsız meşe (Quercus petraea L.) fidanlar da uygulanmıştır. Çalışmada 4 farklı karışım oranları (1/5, 1/10, 1/20 ve kontrol) tüplü fidanlara göre bazı morfolojik özelliklerin nasıl değiştiği belirlenmeye çalışılmıştır. Morfolojik kalite kriteri olarak fidan boyu, kök boğaz çapı ve fidan yaşama yüzdeleri morfolojik fidan karakterleri kullanılmıştır. Çalışma sonunda fidan dikimi sırasında fidan boylarına ilişkin varyans analizi sonuçlarına göre fidan boyları arasında farklılık olduğu belirlenmiştir. Fidan dikiminden bir vejetasyon dönemi sonunda fidan boylarına ilişkin yapılan varyans analizi sonuçlarına göre fidan boyları arasında farklılık olduğu belirlenmiştir. Duncan testi sonucunda kontrol fidanları ile 1/5 oranında uygulanan fidanların en iyi fidan boyuna sahip olduğu belirlenmiştir. Fidan dikimi esnasında fidanların kök boğaz çapları arasında anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır. Vejetasyon dönemi sonunda fidanların kök boğaz çaplarına ilişkin varyans analizi sonuçlarına göre ise fidan kök boğaz çap artımları arasında anlamlı bir fark belirlenmiştir. 1/20 oranında bitki büyüme düzenleyici bakteri uygulanan fidanlarda en iyi yaşama yüzdesi (%78,3) elde edilirken, 1/5 oranında bitki büyüme düzenleyici bakteri uygulanan fidanlarda en düşük yaşama yüzdesi (%64,3) belirlenmiştir.
Kızılçamda genetik ve fenotipik parametrelerin tahmini
Uygulamalı ağaç ıslahı çalışmalarında döl denemeleri genetik parametrelerin elde edilmesi için kullanılan temel araçlardan biridir. Bu çalışmada Ege Bölgesi Alt Yükselti Islah Zonundaki (0-400m) üç adet kızılçam döl denemelerinde bulunan açık tozlaşma ürünü 188 aileye ait periyodik veriler (4., 8., 12. ve 16. yaşlardaki boy ve 8., 12., 16., ve 21. yaşlardaki çap) analiz edilmiştir. Ege Bölgesi'nde kızılçam ıslah çalışmalarının etkin bir şekilde ilerlemesine katkı sağlanması amacıyla; (1) geniş alanlarda kurulmuş deneme sahalarında genetik varyansın tahmininde mekânsal analiz yöntemlerinin etkinliğinin ortaya konması, (2) ıslah döngüsünün kısaltılabilmesi için ihtiyaç duyulan optimum seleksiyon yaşının tahmin edilmesi ve (3) olası genetik kazanç kayıplarının üstesinden gelebilmek için genotip çevre interaksiyonu düzeyinin ortaya konması hedeflenmiştir. Mekânsal modelde elde edilen parametreler geleneksel model analizleri ile kıyaslandığında, eklemeli genetik varyansların ortalama %11, kalıtım derecelerinin ise ortalama %5 arttığı tahmin edilmiştir. Hata (artık) varyansının ortalama %9,3 arttığı ve buna karşın kalıtım derecelerinin standart hata ortalamasının ise %55'in üzerinde azaldığı görülmüştür. Erken seleksiyon yaşı için zaman, kalıtım dereceleri, genetik korelasyonlar, nesil başına seçim verimliliği katsayısı, verimli tohum verme yaşı, varyasyon katsayıları ve genetik kazançlar değerlendirilmiştir. Bu bulgular optimum seleksiyon yaşı için birlikte değerlendirildiğinde, 12. yaş çap karakteri (20-30 aile seleksiyonunda) ve 8. yaş boy karakteri (20 veya daha az aile seleksiyonunda) öne çıkmaktadır. Latent regresyonda stabil olmayan genotiplerin (ailelerin) çevre ile interaksiyona girerek genetik kazanç kayıplarına yol açtığı görülmüştür. İlk 30 aile seçimiyle 21.yaş için hesaplanan ortalama genetik kazancın yaklaşık %25 azalmasına, böylece kazancın 15,6'dan 11,75'e düşmesine sebep olmaktadır.
Karaisalı orman işletme müdürlüğünde yapılan kızılçam (Pinus brutia) endüstriyel ağaçlandırma çalışmaları
Bu çalışmada, Karaisalı Orman İşletme Müdürlüğü, Beydemir, Hacılı, Yörükler, Tümenli Orman İşletme Şefliklerinde 2020 yılında tesis edilen Kızılçam (Pinus brutia) Endüstriyel ağaçlandırma çalışmaları incelenmiştir. Çalışmayı gerçekleştirdiğimiz Karaisalı Orman İşletme Müdürlüğü, Beydemir, Hacılı, Yörükler, Tümenli Orman İşletme Şefliklerinin 248, 155, 147, 79 nolu bölmelerinde fidanların boy ve çap büyümeleri ölçülerek incelenmiştir. Çalışmada 4 farklı şefliğin bölmeleri esas alınarak bakı, rakım, bonitet, anakaya ve toprak özellikleri bakımından kızılçam 1+0 tüplü fidanlara göre morfolojik özelliklerin nasıl değiştiği çap ve boy farklılıkları belirlenmeye çalışılmıştır. Morfolojik kalite kriteri olarak fidan boyu, kök boğaz çapı ve fidan yaşama yüzdeleri morfolojik fidan karakterleri kullanılmıştır. Çalışma sonunda fidan dikiminden üç vejetasyon dönemi sonunda fidan boylarına ilişkin yapılan varyans analizi sonuçlarına göre fidan boyları arasında farklılık olduğu belirlenmiştir. Duncan testi sonucunda Yörükler Orman İşletme Şefliği 147 nolu bölmedeki fidanlar ile Hacılı Orman İşletme Şefliği 155 nolu bölmedeki fidanların en iyi fidan boyuna sahip olduğu belirlenmiştir. Tümenli Orman İşletme Şefliği 79 nolu bölmedeki fidanlar ve Beydemir Orman İşletme Şefliği 248 nolu bölmedeki fidanlar aynı grupta ve diğer iki bölmeye göre daha düşük değerlere sahiptir. Üç vejetasyon sezonunun sonunda, fidanların kök boğaz çaplarına dair yapılan varyans analizi, fidan kök boğaz çaplarının değişimlerinin anlamlı bir şekilde farklı olduğunu ortaya koymuştur. Buna göre Yörükler Orman İşletme Şefliği 147 nolu bölmede orta çap 1.81 cm, Hacılı Orman İşletme Şefliği 155 nolu bölmede 1.64 cm, Beydemir Orman İşletme Şefliği 248 nolu bölmede 1.42 cm, Tümenli Orman İşletme Şefliği 79 nolu bölmede 1.40 cm olarak ölçülmüştür.
İnsansız hava araçları ile kızılçam (pinus brutia) türünde yapılan tohum ekim çalışmalarının değerlendirilmesi
Bu araştırma kapsamında, Muğla Orman Bölge Müdürlüğünün farklı işletme birimlerinde yer alan sahalarda Kızılçam (Pinus brutia) tohumlarının "ecoDrone" olarak adlandırılan insansız hava araçları kullanılarak sahaya uygulanmasına yönelik ekim çalışmaları uygulanmıştır. Çalışma alanları; Marmaris Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde bulunan Aksaz ve Hisarönü sahaları, Köyceğiz Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Yangı ve Sazak sahaları ile Milas Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Fesleğen sahasından oluşmaktadır. Ekim uygulamaları dönemsel olarak farklı zaman aralıklarında gerçekleştirilmiştir. Fesleğen, Yangı ve Akköprü sahalarındaki çalışmalar Ocak–Mart 2022 döneminde; Hisarönü sahasındaki uygulamalar Ekim–Aralık 2022 döneminde; Aksaz sahasındaki çalışmalar Ocak–Mart 2023 döneminde; Hisarönü ve Aksaz sahalarında Ekim–Aralık 2023 döneminde; Hisarönü sahasında Ocak–Mart 2024 döneminde; Aksaz ve Hisarönü sahalarında Ekim–Aralık 2024 döneminde ve son olarak Hisarönü sahasında Ocak–Mart 2025 döneminde insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yer alan tüm sahalar geçmişte orman yangını geçirmiş alanlardan oluşmaktadır. Ekim faaliyetleri sonrasında, 298 ve 317 numaralı Tebliğlerde belirtilen esaslara uygun olarak Aralık 2022, Aralık 2023 ve Aralık 2024 tarihlerinde fidan sayımları yapılmıştır. Saha değerlendirmeleri her bir çalışma alanında en az 5 hektarlık bölümü kapsayacak şekilde yürütülmüştür. Yapılan sayımlar sonucunda; Yangı sahasında %67, Fesleğen sahasında %64, Sazak sahasında %77, Hisarönü sahasında %68 ve Aksaz sahasında %64 oranında çimlenme başarı düzeyi elde edildiği belirlenmiştir.
Artvin-Arhavi yöresinde yapılan bir kızılağaç gençleştirme çalışmasının değerlendirilmesi
Bu araştırmada, Artvin ili Arhavi yöresinde gerçekleştirilen bir sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata) doğal gençleştirme uygulamasının başarı düzeyi ve gençlik gelişimi değerlendirilmiştir. Söz konusu yaşlı kızılağaç meşceresi, doğal gençleştirme yöntemlerinden büyükalan siper yöntemiyle gençleştirmeye alınmıştır. Gençleştirme çalışması 2022 yılında tohumlama kesimi ile başlatılmış, 2023 yılında arazi hazırlığı ile gençleştirme çalışmaları devam etmektedir. İlk çimlenmeler 2024 yılı ilkbaharında gözlenmiş; 2024-2025 yılları arasında sahadaki genç fidanların sayıları ve boy gelişimleri periyodik aralıklarla ölçülerek izlenmiştir. Elde edilen verilere göre birinci büyüme mevsimi sonunda gençliklerin ortalama boyu yaklaşık 2 cm olarak tespit edilmiştir. İkinci yıl sonunda ortalama boy 15 cm'ye ulaşmıştır. Gençlik sayımları, alanda bol miktarda fidanın başarılı bir şekilde geliştiğini göstermiştir. Örneğin ikinci yıl sonunda hektar başına on binler mertebesinde (yaklaşık 10^5 adet) genç fidan belirlenmiş olup bu durum doğal gençleştirmenin %70'ın üzerinde bir başarı oranıyla gerçekleştiğine işaret etmektedir. Sonuç olarak, uygun silvikültürel planlama ve müdahalelerle sakallı kızılağaç meşcerelerinin kısa süre içinde kendini yenileyebildiği ve doğal gençleştirme yönteminin Arhavi yöresi kızılağaç ormanlarında yüksek düzeyde başarılı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.