Makedonya'da ve Türkiye'de gelir vergisinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve değerlendirilmesi

130 ÖZET Makedonya'da, 1993 yılının sonuna kadar Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nde uygulanan sedüler gelir vergisi sistemi devam etmiş, bu sistemde konusu gelir olan bir çok vergi yer almıştır. Bu uygulama vergide adalet ilkesinin gerçekleşmesine imkan vermediği gibi vergi önünde eşitlik ilkesinin gerçekleşmesini de sağlamamıştır. 1994 yılında yürürlüğe giren Makedonya Gelir Vergisi Kanunu ile üniter sistem esas alınarak gelirin geniş kavranmasına çalışılmıştır. Ancak bazı şahsi gelirlerin kurumlar vergisi kapsamına alınmasıyla daha ağır vergi yükü altında kalmışlardır. 2001 yılında yapılan değişikliklerle gelir ve kurumlar vergisi arasındaki sınırlar yeniden düzenlenmiş, istihdamı, tasarrufları ve yatırımları teşvik etmek amacıyla vergi oranlan indirilmişti. Makedonya gelir vergisi uygulamasında, Türk gelir vergisi uygulamasından farklı olarak ticari faaliyetler, profesyonel ve entelektüel hizmetler, kadastro gelirini önemli ölçüde aşan bir takım zirai faaliyetler ve gelir getirici diğer faaliyetler, bağımsız faaliyetler unsurunun kapsamını oluşturmaktadır. Gerek Makedonya, gerekse Türk gelir vergisi uygulamasında iktisadi, mali ve sosyal amaçlı bir çok muafiyet, istisna ve indirim uygulamalarına yer verilmiştir. Bir çok sosyal amaçlı konular Türk gelir vergisinde istisna olurken, Makedonya gelir vergisi uygulamasında vergi dışı tutulmuştur. Ayrıca Makedonya Gelir Vergisi Kanunu'nda sistematik ve açık olmayan ile gerekliliği tartışılabilir nitelikte olan birtakım uygulamalarda söz konusudur. Prensip olarak her iki sistemde gelir vergisine tabi kazanç ve iratlar beyannamede birleştirilmektedir. Ancak bazı gelirler her iki sistemde beyan dışı tutulmaktadır. Türk gelir vergisi uygulamasından farklı olarak Makedonya gelir vergisi uygulamasında istisna hadlere yer verilmemektedir. Makedonya'daki iktisadi ve siyasi sistem yeni olduğundan, gelir vergisi uygulamalarının zaman içinde gelişeceği düşünülmektedir.