Makroekonomik faktörlerin konut fiyat endeksi üzerine etkisinin ekonometrik analizi

Konut fiyat endeksi, bir ülkede ya da bölgede konut fiyatlarının hareketlerini yansıtan önemli bir ekonomik göstergedir. Konut fiyat endeksi yatırımcılar ve bankalar tarafından verilecek kısa ve uzun vadeli yatırım kararlarında hayati bir rol oynamaktadır. Konut fiyat endeksini etkileyen birçok makroekonomik faktör bulunmaktadır. Makroekonomik faktörlerin konut fiyat endeksi üzerindeki etkisini araştırmak önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı seçilmiş makroekonomik faktörler ve konut fiyat endeksi arasında bir ilişki olup olmadığını ve faktörlerin endeks üzerindeki etkisini tespit etmektir. Araştırmada makroekonomik değişkenler olarak; dolar kuru, altın fiyatları, konut kredisi faiz oran, mevduat faiz oranı ve reel kira fiyat endeksi kullanılmıştır. Çalışmada değişkenlere ait 01/2010-06/2023 dönem aralığındaki aylık veriler Eviews 12.0 paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre değişkenlerin I(1) düzeyinde durağan hale geldikleri belirlenmiştir. Ardından seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisini belirlemek için Johansen eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Eşbütünleşme analiz sonuçları, konut fiyat endeksi ve makroekonomik faktörler arasında uzun dönem denge ilişkisinin mevcut olduğunu ve en az iki eşbütünleşme vektörü olduğunu ortaya koymaktadır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini görmek için Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre konut fiyat endeksi ile altın fiyatları ve döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Konut fiyat endeksinden Mevduat faiz oranına ve konut kredisi faiz oranına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Ayrıca reel kira fiyat endeksinden konut fiyat endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu görülmüştür. Makroekonomik değişkenlerin konut fiyat endeksi üzerindeki etki düzeyini tespit edebilmek için eşbütünleşme analizine dayalı en küçük kareler (FMOLS) tahmincisi kullanılmıştır. Bu analize göre altın fiyatları, mevduat faiz oranı ve reel kira fiyat endeksi konut fiyat endeksini pozitif etkilerken, dolar kuru ve konut kredisi faiz oranı konut fiyat endeksini negatif yönlü etkilemektedir.