Makul sürede yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkı kapsamında Tazminat Komisyonunun niteliği

İnsan Hakları Tazminat Komisyonu veya tez çalışmamızda kullanmayı tercih ettiğimiz ifade olan Tazminat Komisyonu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Ümmühan Kaplan v. Türkiye başvurusunda oluşturduğu pilot kararda Türkiye'nin iç hukukunda makul sürede yargılanma hakkının ihlaline ilişkin etkin bir ulusal telafi yolu olmadığının tespiti üzerinde 6384 Sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi üzerine kurulmuştur. Komisyon, yapısı ve görev kapsamı itibariyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yer alan makul sürede yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkı ile doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, esasen ilk olarak Komisyonun kuruluşu ile bağlantılı olan bu hakların niteliğini, kapsamını ve unsurlarını Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ışığında incelemekte, daha sonrasında ise uzun süren yargılamalar neticesinde bu hakların ihlalinden kaynaklanan yapısal soruna Tazminat Komisyonunun etkisini değerlendirmektedir. Yöntembilim olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında Türkiye'deki uygulamayı, Avrupa Komisyonuna üye bazı ülkelerdeki alternatifleriyle karşılaştırarak uygulamaya yönelik eksiklikleri ve buna bağlı olarak çözüm önerilerini sunmaktadır.