Mali disiplinin sağlanmasında mali kuralların rolü: Türkiye örneği, 2000-2008

Son on yılda çok sayıda OECD ülkesi mali sürdürülebilirliği sağlamak ve muhafaza etmek için mali kuralları yürürlüğe koymaktadır. 2000 yılında ciddi bir ekonomik ve siyasi krizin ardından Türkiye de geniş kapsamlı kurumsal-yapısal reformlar ile kamu kesimi borç rasyolarını azaltmayı amaçlayan çok yıllı harcama tavanları ile birlikte faiz dışı fazla hedefi benimsedi. 2002?den beri, daha önceleri makroekonomik istikrarsızlığın ana kaynaklarından biri olan maliye politikası Türkiye?nin makroekonomik programının ana dayanaklarından birisini oluşturmaktadır. Yüksek faiz dışı fazla oranları borçları ve faiz oranlarını hızla düŞürürken özel sektör kaynaklı büyümeyi artırmaktadır. Ancak everesiye krizinden sonra ekonominin birçok alanında rekabet gücünün gerilemesi, uluslararası koşulların kötüleŞmesi ve yurtiçinde güvenin azalması sonucunda büyüme yavaŞladı ve bazı sorunlar ortaya çıktı. Son zamanlarda Türkiye, geçmiŞte karŞı karŞıya kaldığı büyüme-iflas döngüsünden kaçınmak için dikkatlice idare etmesi gereken bir dizi sorunla karŞı karŞıyadır. Türkiye?de kamu kesimi borç rasyoları hala yüksektir ve bu durum iktisadi genel durum karŞıtı politikaların uygulanmasını engellemekte ve faiz oranlarını artırmaktadır. Cari iŞlemler açığındaki uzun vadeli eğilimler büyüme ümitlerini ortadan kaldırmaktadır. Diğer bir makroekonomik tehdit ise enflasyonla mücadele sürecindeki geriye dönüŞtür. Bu çerçevede sıkı maliye politikaları makroekonomik stratejinin ana dayanaklarından biridir ve iyi dizayn edilmiŞ bir mali kural birbiriyle rekabet içinde olan orta vadeli mali hedefler arasında bir çıpa olarak hizmet görebilir. Harcama veya denk bütçe kuralı borçların azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak borç hedefini de içeren bir harcama kuralı harcamaların kısıtlanması açısından daha uygundur ve bu sayede vergi reformlarının yapılabilmesi için elveriŞli bir alan yaratabilir.Bu çalıŞma üç bölümden oluŞmaktadır. Birinci bölüm Türkiye?de mali disiplinin tanımını, ana özelliklerini ve teorik dayanaklarını ele almaktadır. ?kinci bölüm mali disiplinin sağlanmasında mali kuralların rolünün teorik dayanaklarını incelemektedir. Kısa bir literatür incelemesinin akabinde ikinci bölüm AB ve OECD ülkelerinde mali kuralların uygulama sonuçlarını gözden geçirmektedir. Son bölüm ise Türkiye?deki maliye politikası ve mali kuralları ele almakta ve ilgili politika önerilerini sıralamaktadır.