Maliye Nezareti Temettuat Defterlerine göre Gördes kazasının sosyal ve ekonomik durumu

ÖZET "Maliye Nezareti Temettuat Defterlerine Göre Gördes Kazası'nın Sosyal ve Ekonomik Durumu" başlıklı çalışmamız, 1845 yılında yapılan Temettuat tahrirleri esnasında hazırlanan Gördes kazası Temettuat defterlerine dayanmaktadır. Söz konusu sayımlar, Tanzimat döneminde malî alanda yapılan düzenlemeler içinde önemli bir yer tutar. Malî alanda yapılan düzenlemelerle beraber vergilerin de daha düzenli ve adil bir şekilde toplanması gündeme gelmiştir. Bu amaçla halkın servet ve gelirine göre vergi talep edilmesi kararlaştırılmıştır. Halkın malî gücüne göre vergi tespit edilebilmesi amacıyla, Anadolu ve Balkanlar' daki şehir, kasaba ve köylerde yaşayan halkın emlak, arazi, hayvan ve gelirlerinin sayımı yapılmıştır. Ülke genelinde, dahil-i Tanzimat olan bölgelerde yapılan sayımlar esnasında hazırlanan Temettuat Defterleri, sayımın yapıldığı dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun sosyo-ekonomik yapısı hakkında zengin bilgiler içermektedir. Biz de Gördes kazasının Temettuat Defterleri temelinde, kazanın 1844 yılında sosyo-ekonomik durumunu inceleyerek bazı değerlendirmeler yapmaya çalıştık. Bu sayede 1844 yılında kazanın nüfusu, yörede kullanılan âile-şahıs adlan ve lakapları, halkın meslekleri, bu mesleklerden bir yıllık kazançları, arazileri, binaları ve hayvanları tespit edilmiştir. Kazada yetiştirilen ürünler ve devlete ödenen vergiler de tespit edilerek, çalışma tablolarla zenginleştirilmiştir. Ayrıca, Gördes halıcılığı da çalışmamıza dahil edilerek, çalışmanın alanı genişletilmiştir. Çalışmamızda Gördes kazasının hem mahalleleri hem de köyler incelenmiş; yapılan karşılaştırmalarla da kasaba ve köylerin sosyal ve iktisadî yapılarının farklı özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Yaptığımız araştırmada ulaştığımız bazı sonuçlar, Batı Anadolu bölgesinde yer alan diğer şehir ve kasabalar üzerine yapılan çalışmalarda ulaşılan sonuçlarla karşılaştırılarak, Gördes kazasının sosyo-ekonomik yapısı hakkında daha tatmin edici değerlendirmelere ulaşılmaya çalışılmıştır. m