Mekkî sureler bağlamında Kur'ân-ı Kerim'de ses sistemi

Bir kimse Kur'ân-ı Kerîm'i güzel bir tilavetle, huşu içinde, anlamını düşünerek ve kurallarına uygun bir şekilde okuduğunda veya dinlediğinde; müziğin veya şiirin etkisinden farklı, garip bir his ve derin bir duyguya kapılır. Bu duygu farkında olmadan kişide büyük bir etki bırakır; fakat bu etkinin sebebi ve gizemi okuyucu veya dinleyici tarafından tam olarak anlaşılamaz. Araştırmanın en önemli problemleri arasında şunlar yer almaktadır: 1-Kur'ân-ı Kerîm'in hem Müslüman hem de gayrimüslim dinleyici üzerindeki etkisinin sebepleri nelerdir? 2-Kurandaki fonetiği oluşturan unsurlar nelerdir? Araştırmanın konusu olan Kur'an'daki ses mucizesi, çok sayıda dilbilimsel ve edebî disiplinle ilişkili olan karmaşık bir konudur. Bu mesele, fonetik dil çalışmaları, tecvid ilmi ve Kur'an kıraatleriyle doğrudan bağlantılıdır. Yine, seslerin, medlerin, durakların ve şeddelerin anlamını açığa çıkaran tefsir ilmiyle de yakından ilişkilidir. Bu araştırma, Kur'ân-ı Kerîm'in ses özelliklerine dair dilbilimsel ve fonetik bir analiz çalışmasıdır. Araştırma, büyük ölçüde sesbilimi, uygulamalı dilbilimi ve onomatopoe (yani ses taklidiyle anlam oluşturan kelimeler) fikri üzerine inşa edilmiştir. Bu kavram üzerinden yapılan tümevarımsal incelemeler, Arapçanın kendine has özelliklere sahip bir dil olduğunu ortaya koyar; bu nedenle Allah'ın bu dili Kur'an'ı için seçtiği anlaşılır. Bu araştırma, ses tonlamasının (intonasyonun) bileşenlerini tanımayı amaçlamaktadır. Kur'ân ritminin sırlarına dair unsurları keşfetmeye çalışmaktadır. Kur'ân'daki fonetik mucizenin genel hatlarını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Kur'ân nağmesinin oluşum nedenlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Kur'ân'ın fonetik mucizesine dair bağımsız bir kuram geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu kuram, Kur'ân'daki tonlamayı iki yönlü ele alır: Biri, tilavet kuralları (tecvid) ile ses düzenine dayalı yapısı; diğeri ise, Kur'ân'daki seslerin anlamlarını ve çağrışımlarını (özellikle med, vakıf, şedde ve anlamı yansıtan kelimeler gibi) yansıtacak şekilde mimetik bir yapı sergilemesiyle ilgilidir. Bu araştırmanın önemi, Kur'ân'daki sessiz ve sesli harflerin estetik boyutlarını, tecvid kurallarının uygulamasında görülen süsleyici (tezyinî) özellikleri vurgulama (nabr), idğam, ihfa, medler ve anlam çağrışımları gibi ortaya koymasında yatmaktadır. Tüm bu unsurlar anlamın ses aracılığıyla betimlenmesine katkı sağlamaktadır. Kur'ân'ın fonetik doğası farklıdır; zira Kur'ân-ı Kerîm, diğer kutsal kitaplar gibi yazılı bir metin olarak değil, işitsel bir biçimde nazil olmuştur. Bu çalışma hem betimleyici (tasvirî) yönteme hem de çözümleyici (analitik) yönteme dayanmaktadır. Araştırma, ilgili tanım ve verileri toplar, bunları betimler ve ardından analiz eder. Kur'ân'daki nağmeyi oluşturan ritmik olgular incelenmekte, edebî ve fonetik çözümlemeler yapılmaktadır. Tecvid ve tertil, Kur'ân ritmini destekleyen iki önemli unsurdur. Bu ritim, anlamın çağrışımlarıyla birleşerek ses mucizesini oluşturur. Vurgu, düzen, medler, duraklar ile harflerin ve seslerin estetik uyumu gibi unsurlar; araştırmanın tespit etmeye, betimlemeye ve analiz etmeye çalıştığı ögeleridir. Kur'ân'daki bu eşsiz nağmenin nasıl oluştuğunu açıklayan araştırma, tecvid ve tertili ses performansı biliminin bir parçası olarak ele alır. Modern fonetikçiler, sesin icrasında fark edilen ses birimlerini sesin şiddeti ya da yüksekliği gibi prosody (perde, ritim, vurgu gibi özellikleri içeren sesbilim dalı) adı verilen bir alanda incelemişlerdir. Bu alan, Arapça'daki ilmü'l-edâi's-savtî (fonetik performans ilmi) ya da Kur'ân ilimleri bağlamında ilmü't-tecvide karşılık gelmektedir.