Metamizol, Diklofenak Sodyum ve Parasetamol'ün ratlarda deneysel olarak oluşturulan organofosfat zehirlenmesi üzerine etkileri

Organofosfat (OF) bileşikleri ile meydana gelen zehirlenmeden primer olarak asetilkolinesteraz enzim (AChE) inhibisyonu sorumlu tutulur. Bununla birlikte son yapılan çalışmalarda OF zehirlenmesine bağlı toksisitesinin mekanizmasında oksidatif stres ve inflamatuar kaskadın da önemli parametreler olduğu ortaya konmuştur. Bu yüzden de OF zehirlenmesinde antioksidan ve antiinflamatuar etki gösteren ajanların toksisiteyi azaltacağı iddia edilmiştir.Bu çalışmada Parasetamol, Metamizol ve Diklofenak Na'un OF zehirlenmesinde inflamatuar sistem ve oksidatif stres üzerine olan etkilerinin oksidan-antioksidanlar ve biyokimyasal parametreler ile ortaya konması amaçlanmıştır. Bu sayede hem OF zehirlenmesine bağlı inflamatuar sistem ve oksidatif stres üzerinden gelişebilecek olan organ hasarlarını azaltıp azaltmadıkları hem de OF zehirlenmesinde klinik pratikte kullanım endikasyonları ortaya çıktığında deney kapsamında yer alan hangi analjeziğin güvenli bir şekilde tercih edebileceği konusu değerlendirilmiş olacaktır.Ratlar randomize olarak sekizer rattan oluşan beş gruba ayrıldı. Sham grubundaki ratlar hiçbir madde verilmeden deneye dahil edildi. Grup II'deki ratlara İP yoldan Fenthion (0.2 gr/kg) verilerek OF zehirlenmesi oluşturulduktan bir saat sonra İP yoldan tek doz serum fizyolojik (ilaçların verildiği hacimde) uygulandı. Bu gruptaki ratlara hiçbir tedavi uygulanmadı. Grup III'deki ratlara İP yoldan Fenthion (0.2 gr/kg) verilerek OF zehirlenmesi oluşturulduktan bir saat sonra İP yoldan tek doz Metamizol (40 mg/kg) verildi. Grup IV'deki ratlara İP yoldan Fenthion (0.2 gr/kg) verilerek OF zehirlenmesi oluşturulduktan bir saat sonra İP yoldan tek doz Parasetamol (10 mg/kg) verildi. Grup V'deki ratlara İP yoldan Fenthion (0.2 gr/kg) verilerek OF zehirlenmesi oluşturulduktan bir saat sonra İP yoldan tek doz Diklofenak Na (5 mg/kg) verildi. Çalışmanın 24. saatinde serolojik analizler için kan örnekleri alınan ratların sakrafiye edilmesinden hemen sonra kalp, karaciğer, akciğer, böbrek, beyin ve pankreaslarından doku örnekleri alındı.Organofosfat zehirlenmesi sonrası ratlarda MDA, GSH, Seruloplazmin, SOD, GPx, CAT ve TNF-? düzeyleri istatiksel olarak anlamlı bir şekilde artarken; Askorbik Asit, Karoten ve Retinol düzeyleri ise istatiksel olarak anlamlı bir şekilde azalmıştır. OF zehirlenmesi sonrası ratlarda, İL-10 düzeylerindeki artış ise istatistiksel olarak anlamlı saptanmamıştır.Metamizol; MDA, SOD, GPx düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı derecede azaltan ve Retinol düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artıran en etkin ilaç olarak saptanmıştır. Diklofenak Na; Seruloplazmin, CAT ve TNF-? düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı derecede azaltan ve Askorbik Asit, İL-10 düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artıran en etkin ilaç olarak saptanmıştır. Parasetamol ise; hiçbir parametre üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olan ve/veya diğer ilaçlardan daha etkin olan bir etki göstermemiştir. GSH ve Karoten üzerinde her üç ilacın da istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi görülmemiştir.Malondialdehid ve GSH sonuçları doku düzeyinde değerlendirildiğinde uygulanan tedavilerin daha ziyade etkilerini MDA artışını engelleyerek yaptıkları ortaya çıkmaktadır. Ancak bu etkinin de organa göre değişken olması dikkat çekicidir. Metamizol, MDA aracılı tedavide böbrek, akciğer ve beyin dokusu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olan koruyucu etki gösterirken, GSH aracılı tedavide yalnızca beyin dokusu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olan koruyucu etki göstermiştir. Parasetamol, MDA aracılı tedavide akciğer ve beyin dokusu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olan koruyucu etki gösterirken, GSH aracılı tedavide hiçbir doku üzerinde istatistiksel anlamlılık oluşturan koruyucu etki göstermemiştir. Diklofenak Na, MDA aracılı tedavide karaciğer, akciğer ve beyin dokusu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olan koruyucu etki gösterirken, GSH aracılı tedavide böbrek ve akciğer dokusu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olan koruyucu etki göstermiştir.Sonuç olarak, Metamizol oksidatif stres kaynaklı hasarlanmalarda, Diklofenak Na ise inflamatuar kaskada bağlı meydana gelen hasarlanmalarda daha etkindir. OF zehirlenmesi tedavisinde, Metamizol özellikle böbrek, akciğer ve beyin, Diklofenak Na ise karaciğer, böbrek ve akciğer etkileniminin ön planda olduğu hastalarda öncelikle tercih edilmelidir. Ancak bu sonucun bu konuda yapılan ilk çalışma olması nedeni ile ilave ek çalışmalar ile desteklenmesi gereklidir.