Millet ve milliyetçilikten milletler ve milliyetçiliklere: Postmodern dönemde milliyetçilik

Modern dönem ile birlikte siyasi, sosyal ve kültürel hayatın temel belirleyicilerinden biri olarak ön plana çıkan millet ve milliyetçilik gerçeklikleri, farklı dönemlerde ehemmiyetini kaybettiği savları dile getirilse de daima etkisi ve belirleyiciliğini korumuş ve toplumların temel formu olma özelliğini sürdürmüştür. Bu tezde, bir yandan küreselleşmenin ve kozmopolitanizmin; öte yandan da etnik çatışma problemlerinin yıprattığı ve hatta kimilerine göre ortadan kaldırdığı söylenen ulusal aidiyetlerin ve milliyetçiliğin postmodern dönemde de etkisini ve belirleyiciliğini sürdürmesinin ardında yatan temel sebebe odaklanılmaktadır. Yani, milliyetçilik aşılması gereken değil anlaşılması gereken bir unsur olarak değerlendirilmekte ve onun gücünü koruması, değişen koşullara ayak uydurma becerisine bağlanmaktadır. Bu bağlamda postmodernliğin temelini oluşturan farklılık, çeşitlilik, görecelilik ve çoğulculuk gibi unsurların milliyetçiliği de şekillendirmesi ele alınmaktadır. Modernliğin homojenleştirici özüne karşı postmodern dönemdeki parçalılığın; ulusları parçalamaktan çok, farklı parçaların varlığını kabullenen ve bunlar içerisinde kendi özgün değeri ve özgül ağırlığını korumaya odaklanan bir bakış açısını doğurduğu ifade edilmektedir. Bu sav, farklı örnekler ve dinamiklerle desteklenmekte, literatürdeki diğer hakim kuramların aksine millet ve milliyetçilik kavramlarının ne zaman doğduğundan çok nasıl ayakta kaldığı, gücünü muhafaza ettiği ve evrildiğine odaklanılmaktadır. Ayrıca dünyadaki tüm millet ve milliyetçilik örneklerinin tek bir kuramla açıklanmasının mümkün olmayacağı; postmodern çeşitliliğin millet ve milliyetçilikler için de geçerli olduğu savunulmaktadır. Tezin adında da vurgulanmak istenen bu durum milletlerin oluşumu ve milliyetçiliğin yönelimi açısından çeşitlilik ve göreceliliği ana eksene oturtmaktadır. Tarihi bir okumadan çok ana odaklanmakta; milliyetçiliğin gündelik gücünü, benzeşmek yerine birlikte yaşama iradesi vurgusunu, tesanüd ihtiyacına verdiği yanıttaki işlevselliğini, demokrasiyle olan ilişkisini ve tüm bunlarla birlikte yine de kendi içerisinde değişmeyen ve postmodern dönemde farklı temalarla ortaya çıkabilen dışlayıcılığını ortaya koymaya çalışmaktadır. Tezde, ekseriyetle nitel araştırma yöntemlerine başvurulmuş, farklı kesitlerde karşılaştırmalı analiz, etno-tarihe dayalı etnografik araştırma ve içerik analizinden yararlanılmıştır.