Milliyetçilikten arındırılmış vatanseverliğin sosyopolitik imkânları: Teorik bir tartışma

Bu çalışma, tarihsel ve kuramsal boyutlarıyla vatanseverliği konu edinmektedir. Çalışma, öncelikle vatanseverlik ve milliyetçiliği birbirinden ayırarak ikisi arasındaki tarihsel ve kuramsal farkları ortaya koyabilmeyi; böylece gündelik kullanımda karşılaşılan iki kavramı birbiri yerine kullanma hatasına düşmeden temelde vatanseverliği konu edinmeyi ve bu arada milliyetçilikle olan ilgisini açıklığa kavuşturarak milliyetçilikten arındırılmış vatanseverliğin imkânlarını bu ilgi bağlamında tartışmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel araştırma sorusu şöyledir: Günümüzde milliyetçilikten arındırılmış vatanseverlik düşüncelerinin toplumsal karşılık bulması ve yaygınlaşarak kitleselleşmesi mümkün müdür? Çalışmanın amacı, günümüz dünyasının siyasi, toplumsal ve ekonomik koşullarını da göz önünde bulundurarak milliyetçilikten arındırılmış vatanseverlik düşüncesinin kitleselleşme imkânı olup olmadığına dair bir tespitte bulunmaktır. Çalışma boyunca öncelikle vatanseverlik kavramının Antik Dönemden on sekizinci yüzyıla değin anlam dönüşümüne ve on sekizinci yüzyıldan itibaren siyasal anlam kazanma sürecine odaklanılmıştır. Ardından Fransız Devrimi sonrasında siyasi bir program olarak ortaya çıkan milliyetçiliğin vatanseverlik düşüncesi üzerindeki dönüştürücü etkisine yer verilmiştir. Daha sonra vatanseverlik ve milliyetçilik arasındaki kuramsal ilişki ele alınarak milliyetçiliğin giderek güçlenmesi karşısında vatanseverliğin milliyetçiliğin ekseninde bir sıfat haline geldiği ortaya konmuştur. Ardından günümüzde vatanseverliği sınıflandırmada kullanılan ölçütlere değinilerek vatanseverliğin beş farklı türü açıklanmıştır. Daha sonra günümüzde milliyetçilikten arındırılmış vatanseverlik tanımlarına yer verilerek bu tanımlar, vatanseverliğin beş türü bağlamında sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Ardından milliyetçilikten arındırılmış vatanseverlik tanımlarından yola çıkılarak vatanseverliğin ideal-tip kurgusu yapılmıştır. Daha sonra günümüz dünyasının toplumsal, siyasi ve ekonomik koşulları göz önünde bulundurularak bu ideal-tip anlamında bir vatanseverliğin mevcut koşullar altında kitleselleşme imkanına sahip olup olmadığı tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda günümüz dünyasında milliyetçilikten arındırılmış vatanseverliğin bu koşullar altında kitleselleşme imkanının son derece kısıtlı olduğu ortaya konmuştur.