Mobil coğrafi bilgi sistemleri (MCBS): Temel kavramlar ve uygulamalar

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ilk olarak 1960'lı yılların sonlarında kullanılmaya başlanmıştır. Bu tarihten sonra CBS, temelde bilgisayar endüstrisindeki ilerlemelere paralel olarak büyük bir gelişim göstermiştir. Başlangıçta yalnızca uzman kişiler tarafından güçlü donanımlar üzerinde, sabit bir ortamda gerçekleştirilen uygulamalar, yazılım ve donanım teknolojisinde yaşanan hızlı ilerlemeler neticesinde dinamik olarak yapılabilir hale gelmiştir. Günümüzde gelişen bilişim teknolojisiyle, masaüstü bilgisayarlarıyla benzer özelliklere sahip seyyar bilgisayarların (cep bilgisayarı, Tablet PC vb.) ortaya çıkışı ve yazılım üreticilerinin bu tür donanımlar üzerinde çalışabilecek CBS yazılımları geliştirmeleri coğrafi verinin dijital ortamda araziye taşınmasına olanak sağlamıştır. Özellikle GPS ile sağlanan bütünleşik yapıyla dinamik veri toplamaya yönelik olarak klasik CBS'ye alternatif nitelikte Mobil Coğrafi Bilgi Sistemleri (MCBS) kavramı gündeme gelmiştir. MCBS, özellikle CBS için gerekli veriyi elde etmede geleneksel yöntemlere alternatif olabilecek etkili bir araçtır. Bu sebeple çalışmada, veri toplamaya yönelik olarak kullanılabilecek bir MCBS'nin oluşturulması amaçlanmıştır. Öncelikle, MCBS donanım ve yazılım kapasiteleri araştırılarak uygulamalar için uygun olanları tespit edilmiştir. Sonraki aşamada, daha hızlı veri toplamayı sağlamak ve veri toplamadaki kaba hataları en aza indirmek amacıyla arayüzler geliştirilmiştir. Altlık olarak kullanılacak veriler temin edilerek, uygulamalar için hazır hale getirilmiştir. ArcPad yazılımı ve el GPS alıcısı entegrasyonu sağlanarak, çeşitli örnek uygulamalar üzerinde sistem test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar mevcut uygulama yöntemleriyle maliyet ve süre açısından karşılaştırılarak MCBS'nin kullanılması durumunda sağlanacak avantajlar tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Bilgi Sistemleri, Mobil Coğrafi Bilgi Sistemleri, Veri Toplama, ArcPad, GPS