Viskoelastik sönümleyicili yapıların modellenmesi ve deprem etkisi altındaki davranışları

Son yıllarda yapıları dinamik dış etkilere karşı daha iyi korumak için mevcut klasik tasarıma ek olarak onu tamamlayıcı yeni yaklaşımlar üzerinde çalışılmaktadır. Bu yaklaşımlar, yapıya gelen etkilere karşı kuvvetler uygulayacak veya etkiyi kendi içinde sönümleyecek malzemeler ve sistemler üzerine yoğunlaşmaktadır. Pasif enerji sönümleme sistemleri dinamik etkilere maruz yapılardaki titreşim enerjisini iç sürtünme ve plastik deformasyonlar ile gidermektedir. Bu çalışmada, pasif kontrol sistemlerinden viskoelastik sönümleyicili yapıların analitik modeli ve deprem etkisini altındaki davranışları araştırılmıştır. Bu amaçla, referans çerçeve olarak beş katlı ve oniki katlı dört açıklıklı iki çelik çerçeve sistemi seçilmiş, moment taşıyan çerçeveler sönümleyicisiz ve viskoelastik sönümleyicili olarak tasarlanmıştır. Referans çerçevelerin ve viskoelastik sönümleyicili çelik çerçevelerin doğal deprem ivmeleri altındaki davranışları zaman tanım alanında dinamik analizleri yapılarak incelenmiştir. Dinamik analizlerde yer hareketi olarak 1991 Alkion, 1992 Erzincan ve 1999 İzmit depremleri kullanılmıştır. Böylece, elde edilen tepe yerdeğiştirmeleri, göreli kat öteleme oranları, kolon ve kirişlerdeki maksimum plastik dönme değerleri ve yapılardaki enerji dağılımları karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu analitik çalışma sonucunda elde edilen verilere göre, viskoelastik sönümleyicili sistemlerin çelik çerçeveli yapıların deprem davranışları üzerinde önemli etkilerinin olduğunu göstermiştir.Anahtar kelimeler: Çerçeve yapı, Deprem performansı, Dinamik analiz, Pasif enerji sönümleme sistemleri, Viskoelastik sönümleyici