Nesîmî Divanında zaman ve mekân

Bu çalışma, XIV. yüzyıl klasik Türk şiirinin önemli temsilcilerinden Nesîmî'nin Türkçe Dîvânı'nda zaman ve mekân kavramlarının işlenişini incelemektedir. Araştırmada, zaman ve mekân mefhumlarının klasik şiirdeki kullanımı ile tasavvufî, felsefî boyutları dikkate alınarak tematik bir çözümleme yapılmıştır. Çalışmanın amacı, Nesîmî'nin şiirlerinde bu iki kavramın nasıl anlamlandırıldığını ortaya koymak ve klasik Türk şiirinde üstlendiği işlevi tespit etmektir. Bu doğrultuda klasik Türk edebiyatı ile tasavvufî düşünce geleneğinin kavramsal arka planı incelenmiş; Nesîmî'nin zaman ve mekân algısının vahdet-i vücûd anlayışıyla olan ilişkisi ortaya konmuştur. Araştırma, tematik inceleme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Öncelikle, Nesîmî'nin Türkçe Dîvânı'ndaki zaman ve mekân ile ilgili kelimeler tespit edilerek fişlenmiş, ardından bu kelimeler semantik açıdan anlam gruplarına ayrılmıştır. Her bir grup, kavramsal ve imgesel çerçevede değerlendirilmiş ve ilgili beyitlerden örneklerle desteklenmiştir. Bu sistematik çözümleme sonucunda, şairin zamanı yalnızca kronolojik bir kavram olarak değil, aynı zamanda metafizik bir oluş süreci ve ilâhî tecellînin bir alanı olarak değerlendirdiği; mekânı ise hem somut yerler hem de tasavvufî bağlamda mânevî mekânlar olarak kurguladığı ortaya konmuştur Elde edilen bulgular, Nesîmî'nin klasik şiir geleneğini sürdürürken onu felsefî ve tasavvufî derinliklerle zenginleştirdiğini göstermektedir. Zaman kavramı şairin şiirlerinde ezel, ebed, âhir zaman gibi metafizik boyutlarıyla; mekân kavramı ise Kâbe, lâ-mekân, gönül evi gibi hem somut hem de sembolik unsurlarla ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Nesîmî'nin Türkçe Dîvânı'nda zaman ve mekân, klasik şiir anlayışının sınırlarını aşarak tasavvufî dünya görüşü bağlamında çok katmanlı bir anlam evrenine kavuşmuştur.