Türkçe için nöral semantik ayrıştırma, etiketleme ve değerlendirme

Semantik gösterim, bir doğal dil işleme uygulamasında kullanılmak üzere verilen bir metnin makine tarafından işlenebilecek şekilde anlamını ifade etmek için bir yöntem sağlar. Hem bilişsel hem de dilsel temellere dayanarak tasarlanan Universal Conceptual Cognitive Annotation (UCCA) bu semantik gösterimlerden sadece birisidir. UCCA'da bir metnin anlamı döngüsüz çizge ile ifade edilmektedir ve çizgede düğümler terminal veya terminal olmayan düğümlere ve kenarlar çocuk düğümün çizgedeki rolüne karşılık gelmektedir. Terminal düğüm metindeki sözcük yada birden çok sözcüğe karşılık gelirken, terminal olmayan düğüm semantik yada bilişsel değerlendirmelere göre tek bir birim olarak görülen birkaç sözcüğe karşılık gelmektedir. Bu tezin, özellikle Türkçe UCCA gösterimi altında 3 odak noktası bulunmaktadır: semantik ayrıştırma, veri etiketleme ve UCCA gösteriminin diğer NLP problemlerinde harici olarak kullanıp değerlendirilmesi. Tezin ilk bölümünde, UCCA gösterimi için yaklaşımları daha iyi analiz edebilmek için, denetimli derin öğrenme tabanlı ayrıştırma modellerinden geçiş ve çizge tabanlı yaklaşımlar açıklanmaktadır. Ayrıca, harici kaynak olarak önceden eğitilmiş dil modellerinden yararlanan denetimsiz bir derin öğrenme modeli de tanıtılmaktadır. Tezin ikinci bölümünde, yarı-özdevinimli olarak etiketlenmiş Türkçe UCCA veri kümesi tanıtılmaktadır. Veri etiketleme esnasında çizge modelinden faydalanılmıştır. Son olarak, tez UCCA gösteriminin harici olarak değerlendirilmesi amacıyla semantik metinsel benzerlik, metin sınıflandırma ve soru cevaplama dahil olmak üzere diğer doğal dil işleme problemlerinde kullanılmış ve sonuçlar tartışılmıştır. Burada temel soru, UCCA gösteriminin semantik bilgi için kullanılmasının doğal dil işleme uygulamalarında performası iyileştirip iyileştiremeyeceği yönündedir. Sonuç olarak, UCCA semantik gösteriminin doğal dil işleme uygulamalarının, özellikle daha fazla semantik bilgi gerektiren uygulamalarının performansını iyileştirdiği gözlenmiştir.