Türkçe'deki yapısal olmayan yönelme durumu

Bu tez, Türkçe'deki yapısal olmayan yönelme durumu ekinin (datif) anlam ve işlevlerini, sözdizimsel ve anlamsal özelliklerini inceleyerek araştırmaktadır. Söz konusu özellikler, eylemin olay yapısı ile ilişkilendirilerek çözümlenmektedir. Bu çalışma özellikle farklı anlam taşıyan yönelme durumu yüklenmiş nesne alan eylemlerin ve yönelme durumu yüklenmiş üyelerin bulundukları kuruluşları biçimsözdizimsel olarak üye yapısı kuramları ve araştırmaları çerçevesinde incelemektedir. Sözdizimsel ve anlamsal özelliklerine dayanarak, Türkçe'de yapısal olmayan yönelme durumu ile belirlenmiş nesneler için üç yönlü bir ayrım önerilmektedir. (i) Çift-geçişli yapılarda bulunan ve eylemin üye yapısı tarafından gerekli olan yönelme durumu yüklenmiş üyeler. Bunların iki pozisyonda, yüksek ve alçak olarak, üretildiği varsayılmaktadır ve sözdizimsel bulgular doğrultusunda ilgeçsel bir yapı ile uyumlu oldukları gözlemlenmektedir. (ii) Eylemin tek içsel üyesi olan yönelme durumu yüklü nesneler. Bu nesnelere sözlüksel olarak eylemin çekirdek anlamını içeren kök tarafından izin verildiği varsayılmaktadır. (iii) Temel üye olmayan yönelme durumu yüklenmiş öğeler. Bunlar eylemin üye yapısı tarafından anlamsal veya yapısal olarak gerek duyulmayan ve izin verilmeyen üyeler olup geçişli veya geçişsiz eylemlerle beraber görülebilirler. Bu tür temel olmayan yönelme durumu yüklenmiş üyeler için Pylkkänen'nin (2002) 'yüksek aplikatif' yapısı önerilmektedir.