Nusaybin'de (Mardin) kentsel dönüşümün yer duygusuna etkileri

Özellikle sanayileşme ile beraber kentlere olan göçün artması, kentlerin hızlı değişimine sebep olmuştur. Kontrolsüz artan nüfus neticesinde konut sorunları, çarpık kentler ve altyapı eksiklikleri baş göstermiştir. Toplumun yaşam koşullarını zorlaştıran bu sorunlara çözüm amaçlı geliştirilen kent planlamaları kapsamında konut sorununa karşı yeni kentsel alanlar hedeflenmiş ancak sonrasında kentsel dönüşüm uygulamasına geçilmiştir. Hızlı kentleşme süreci yaşayan Türkiye'de geniş çaplı kentsel dönüşüm uygulamaları, gecekondu niteliği taşıyan alanların ıslahı ile kendini göstermişse de 2000'li yıllardan sonra getirilen yasal dayanaklar, kentsel dönüşüm sürecine hız kazandırmıştır. Kentsel dönüşüm uygulamaları, çok boyutlu etkisi ile sadece fiziksel anlamda değil toplumsal anlamda da değişimler getirir. Bilhassa çalışmanın odak noktası olan ve mekân-insan etkileşimi ile gelişen bir olgu olan yer duygusunun etkilenmemesi mümkün değildir. Sonuçta yer duygusu, bireyin içinde yaşadığı yerle ilgili deneyimlerinden, ilişkilerinden ve hislerinden oluşmaktadır. 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun doğrultusunda Nusaybin'in kentsel dönüşüme uğrayan alanlarında kentsel dönüşümün yer duygusuna etkisi bu çalışmanın odak noktası olmuştur. Nicel yöntem ve kısmen de nitel yöntemler kullanılarak 18 yaş ve üzeri 260 katılımcının görüşlerine, kentsel dönüşüm projesi ve yer duygusunun alt boyutlarına ilişkin soruları içeren yarı yapılandırılmış anket aracılığıyla ulaşılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programında frekans (f) ve yüzde (%) analizi ile değerlendirilmiştir. Neticede kentsel dönüşüm süreci ile eski mahalle sakinlerinin yer duygusu değişime uğramış ve alana karşı olumsuz duygular gelişmiştir. Ancak yer algısındaki değişimlere nazaran katılımcıların sırasıyla ailelerine, şehrine ve insanlarına olan bağlılığı yüksek çıkmıştır. Katılımcıların neredeyse yarısının yer kimliği oluşmuşken yarısının henüz gelişmemiştir. Katılımcıların yer bağlılığının güçlü olduğu ancak mevcut şartların iyileştirilmesi durumunda alanda uzun süre yaşamak istedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Yer bağımlılığı konusunda sosyal etkileşim imkânları yüksek olan katılımcıların, alana olumsuz bir bağımlılık geliştirdiği ve çoğunlukla dönüşüm alanından daha iyi bir yerde yaşamayı tercih ettiği tespit edilmiştir.