Öğretmen adaylarının mesleki amaçlara ulaşma arzularıyla bunların ulaşılabilirliğine ilişkin inançları: Öğretmen kimliği ve olası benliklerin rolleri

Bu araştırmanın üç amacı bulunmaktadır. Birincisi, öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik olarak benimsedikleri amaçlara ulaşma arzuları, bu amaçların ulaşılabilirliğine ilişkin inançları ile öğretmen kimlikleri ve olası benlikleri arasında anlamlı ilişki olup olmadığının belirlenmesidir. İkincisi, öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik olarak benimsedikleri amaçlara ulaşma arzuları ile öğretmen kimlikleri ve olası benliklerinin, söz konusu amaçların ulaşılabilirliğine ilişkin inançlarını anlamlı düzeyde yordayıp yordamadıklarının sorgulanmasıdır. Üçüncüsü ise, öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik olarak benimsedikleri amaçlara ulaşma arzuları ile bu amaçların ulaşılabilirliğine ilişkin inançları arasındaki ilişkilerde öğretmen kimliklerinin ve olası benliklerinin arabuluculuk rollerinin olup olmadığının incelenmesidir. Bu araştırma, betimsel bir araştırma niteliğinde olup, açıklayıcı ilişkisel araştırma desenine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmada, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Kocaeli Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi eğitim fakültelerinin fen bilgisi, ilköğretim matematik, okul öncesi, özel eğitim, Türkçe ve İngilizce öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören ve basit seçkisiz örnekleme yoluyla seçilen 2303 öğretmen adayından elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla, Öğretmen Amaçlarını Değerlendirme Ölçeği, Öğretmen Amaçlarının Ulaşılabilirliğine İlişkin İnançları Değerlendirme Ölçeği, Öğretmen Adayları Olası Benlikler Ölçeği, Meslek Öncesi Öğretmen Kimliği Ölçeği, Yaşam Yönelimleri Testi Gözden Geçirilmiş Versiyonu ve İyi İzlenim Bırakma Ölçeği olmak üzere birden fazla ölçme aracı kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, 2016-2017 akademik yılının güz dönemi içerisinde araştırmacı tarafından toplanmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında ve SPSS 20 ile AMOS 24 istatistik programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sorularının yanıtlanmasına geçilmeden önce, demografik değişkenlerin (cinsiyet, üniversite, program türü ve sınıf düzeyi) araştırma değişkenleri üzerindeki olası etkilerinin sorgulanması amacıyla bir dizi tek değişkenli ve çok değişkenli kovaryans analizi ile tek değişkenli varyans analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci ve ikinci soruların yanıtlanması amacıyla, kısmi korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırmanın üçüncü sorusu için yapısal eşitlik modellemesi analizleri gerçekleştirilmiştir. Analizlerde, öğretmen adaylarının yaşları ile iyimserlik ve iyi izlenim bırakma puan ortalamalarının etkileri de kontrol edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulardan hareketle ulaşılan sonuçlar, öğretmen adaylarının ulaşmayı arzuladıkları mesleki amaçlarının çok boyutlu yapılar olduğunu göstermiştir. Bunun yanında, araştırmanın sonuçları, öğretmen adaylarının mesleki amaçlara ulaşma arzularının, bu amaçların ulaşılabilirliğine ilişkin inançları, öğretmen kimlikleri ve umulan olası öğretmen benlikleri ile demografik ve kontrol değişkenlerin etkilerinden bağımsız olarak anlamlı ve seçici biçimde ilişkilendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca araştırmada, öğretmen adaylarının mesleki amaçlara ulaşma arzuları ile bu amaçların ulaşılabilirliğine ilişkin inançları arasındaki ilişkilerde öğretmen kimlikleri ile profesyonellik ve öğretmeyi öğrenme benliklerinin arabulucu rolü oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.