Ömer Nasuhi Bilmen'in kelâm düşüncesinde yenilik

Cumhuriyet'e geçiş dönemine tanıklık etmiş ve bu dönemde önemli görevlerde bulunmuş ola Ömer Nasuhi Bilmen, başta İslâm hukûku olmak üzere, tefsîr, hadis, kelâm gibi muhtelif alanlara yönelik eserler kaleme almış çok yönlü alimlerimizdendir. Ömer Nasuhi, Yeni İlm-i Kelâm alanına dâir eser ve makaleler kaleme alan dönemin önemli isimlerindendir. Bu çalışmada, Bilmen'in Yeni İlm-i Kelâm meselelerinden hangilerini, nasıl ve ne düzeyde ele aldığı ortaya koyulmaktadır. Bunun yanı sıra yaşadığı dönem itibariyle hem batıda hem de İslâm dünyasında gündem olan tartışmalı konulara, yeni dinî akımlara ve İslâmiyet'e dâir ileri sürülen iddia ve eleştirilere karşı ortaya koyduğu tavır, niteliği ve yöntemi itibariyle ele alınmaktadır. Aynı zamanda Yeni İlm-i Kelâm meseleleriyle ilgilenen dönemin muhtelif âlimlerinin görüşlerine değinilerek Bilmen'in söz konusu görüşleri ile mukâyese edilmektedir. Giriş bölümünde Ömer Nasuhi Bilmen'in hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri ele alınmakta, yaşadığı dönemin sosyo-politik durumunu ortaya koyması açısından bazı anekdotlara yer verilmektedir. Birinci bölümde ise klasik kelâm konuları çerçevesinde yenilik fikrine nasıl baktığı; ilâhiyat, nübüvvet ve âhiret meseleleri bağlamında ortaya koyulmaktadır. İkinci bölümde ise Yeni İlm-i Kelâm dönemi meselelerine yaklaşımı ve söz konusu meseleleri ele alış şekli değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kelâm, Yeni İlm-i Kelâm, Ömer Nasuhi Bilmen, Ruh, İsbât-ı Vâcib