Ortaokul öğrencilerinde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Gelişen teknoloji ve şehirleşme süreciyle birlikte geleneksel beslenme alışkanlıkları yerini pratik, enerji yoğun ve düşük besin değerine sahip Ultra İşlenmiş Gıdalara (UİG) bırakmıştır. Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinde UİG tüketimi ile yaşam kalitesi, psikolojik durum ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Tanımlayıcı-kesitsel olarak yürütülen araştırma, Adana ili Yüreğir ilçesinde 10–14 yaş arası 207 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Besin Tüketim Sıklığı Anketi (FFQ) , Yale Çocuklar için Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS-C 2.0) , Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (KIDSCREEN-52) ve Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin %46,86'sının en az iki yeme bağımlılığı belirtisi gösterdiğini; UİG tüketimi ile depresyon (r=0.204), anksiyete, sosyal fobi ve ayrılma kaygısı gibi değişkenler arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Ultra İşlenmiş Gıda (UİG) tüketimi arttıkça yaşam kalitesinde düşüş gözlenmiştir (r = –0.454, p<0.05). KIDSCREEN ve ÇADÖ-Y ölçekleriyle yapılan analizlerde bu durum doğrulanmıştır. UİG tüketiminin en yüksek olduğu grup, düşük ve orta gelir düzeyindeki öğrencilerdir. Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ile yeme bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çalışma sonucunda Ultra İşlenmiş Gıdaların çocuklarda psikososyal ve fiziksel sağlık üzerinde olumsuz etkileri olduğu, yaşam kalitesini düşürdüğü ve bağımlılık benzeri davranışları tetiklediği saptanmıştır. Bulgular, erken müdahale ve eğitim programlarının önemine işaret etmektedir.