Paradise lost: Tanrı, şeytan ve insan arasındaki kaotik ilişkinin hikayesi

John Milton, İncil'in insanın cennetten kovuluşuyla ilgili yorumuna Paradise Lost (Kayıp Cennet) adlı eserinde yeni bir yaklaşım getirmiştir. Hikayesinde yarattığı epik evrende iki gücün ?Tanrı ve Şeytan?çarpıştığı paradoksal yapıyı ve insanın iki kutup arasındaki bölünmüşlüğünü anlatır. Milton, Tanrı ve Şeytan'ı insanlaştırıp onların soyut alemlerini --Cennet ve Cehennem-- somutlaştırarak, ?kutsal? kavramları yeniden yorumlar. Başlangıçta Şeytan'ı bir kahraman olarak gösterdiği eserinde, Tanrı'nın kadim düşmanının trajik ve güçlü yanlarını ortaya koyarken, Şeytan'ı büyük paradoksun ?iyi ve kötü-- bir cephesi ve Tanrı'nın amaçlarına hizmet eden bir varlık olarak görür. Tanrı ve Şeytan arasında bölünen insanın konumu ise ilk başta ümitsiz gibidir. Ancak, Milton bu ?talihsiz? durumu, Şeytan'ın entrikalarının bir zaferi gibi göstermekten çok, insan için hayırlı bir durum olarak yorumlar. Bu nedenle Milton; can yakıcı sonuçlarına rağmen ?ilk günah?ın Tanrı'yla bütünleşmek anlamında insan için bir şans olduğunu vurgularken, Tanrı'nın bu paradoksal güç yapısını yaratan mantığının insanın yararına olduğunu iddia eder. Tanrı, Şeytan'ın kendine başkaldırmasını sağlayıp insanı baştan çıkarmasına müsaade eder ve en değerli varlığını cennetten kovar. Ancak bu kovuluş, insanın akıl ve bilgelik yönünden gelişmesinin yolunu açarak, onu olduğundan daha iyi bir hale getirmeyi amaçlar. Milton'a göre; insanın evrilmesi bununla başlar ve nihayetinde insan Tanrı'yı ve cennetini hak eden bir varlığa dönüşecektir.