Parasetamol toksisitesi ile karaciğer hasarı oluşturulan ratlarda caffeic acid Phenethyl Ester'in tedavi edici etkisi

Bu çalışmanın amacı parasetamol zehirlenmesine bağlı meydana gelen karaciğer hasarı üzerine Caffeic Acid Phenethyl Ester (CAPE)'nin tedavi edici etkisinin olup olmadığını belirlemek ve CAPE'nin rutin olarak kullanılan N-acetylcysteine (NAC) tedavisine olan etkisini biyokimyasal ve histopatolojik olarak araştırmaktır.Çalışmamızda toplam 54 adet Wistar Albino tipi rat; sham gurubunda 6, diğer altı gurupta 8'er adet olacak şekilde 7 gruba ayrıldı. Tüm gruplarda deney 24. saatte sonlandırıldı. Sham grubundaki ratlarda parasetamol toksikasyon oluşturulmadı ve herhangi bir tedavi verilmedi. Grup II'de sadece CAPE, 50 µmol/kg (50 µmol CAPE 2 ml %70 etil alkol içinde eritildi) dozunda hemen intramusküler olarak uygulandı. Grup III'de sadece NAC, ilki 140 mg/kg dozunda, sonrasında 4 saat arayla 70 mg/kg dozunda toplam 6 doz halinde intraperitoneal olarak uygulandı. Grup IV'te 1gr/kg dozunda parasetamol oral yolla verilerek zehirlenme oluşturulduktan yarım saat sonra CAPE miktarı kadar (2 ml/kg) %70 etil alkol ve NAC dozu kadar da serum fizyolojik uygulandı. Grup V'te toksikasyon oluşturulduktan yarım saat sonra CAPE ve NAC dozu kadar da serum fizyolojik verildi. Grup VI'da toksikasyon oluşturulduktan, yarım saat sonra NAC ve CAPE miktarı kadar (2 ml/kg) %70 etil alkol verildi. Grup VII'de toksikasyon oluşturulduktan yarım saat sonra CAPE ve NAC verildi. Tüm gruplardan 24 saat sonra alınan kan örneklerinde; Alanin Amino Transferaz (ALT), Aspartat Amino Transferaz (AST), Redükte Glutatyon (GSH), Malondialdehid (MDA), Süperoksit Dismutaz (SOD), Glutatyon Peroksidaz (GPX), Katalaz, Karoten, Vitamin C, Retinol ve Seruloplazmin düzeyleri ölçüldü. Ayrıca alınan doku örneklerinde GSH ve MDA düzeyleri ölçüldü ve histopatolojik incelemeler yapıldı.İlk üç grup kendi arasında, son dört grup ise kendi arasında karşılaştırıldı. CAPE ve NAC ile tedavi edilen grupta; zehirlenme grubunda, artan karaciğer fonksiyon testlerinin (AST, ALT) ve MDA değerlerinin anlamlı şekilde azaldığı (p<0.05), azalan GSH değerlerinin ise daha da azaldığı tespit edildi. Doku düzeyinde yapılan değerlendirmelerde de CAPE ve NAC ile tedavi edilen grupta; anlamlı olarak azalan GSH düzeylerinde artış ve artan MDA düzeylerinde azalma saptandı (p<0.05). Zehirlenme grubunda, SOD ve GPx değerlerinin artmış olduğu saptandı (p<0.05) ve SOD değerlerinin CAPE ve NAC tedavisiyle değişmediği, GPx değerlerinin ise daha da artmış olduğu tespit edildi (p>0.05). CAPE ve NAC ile tedavi edilen grupta, zehirlenme grubunda azalmış olan Katalaz, Karoten, Retinol, Vitamin C değerlerinin anlamlı olmayan bir şekilde artmış olduğu saptandı (p>0.05). Kan Seruloplazmin değerleri zehirlenme grubunda anlamlı şekilde artmış olarak saptandı (p<0.05), verilen CAPE ve NAC tedavisiyle anlamlı olmasa da değerlerde düşüşler belirlendi (p>0.05). Yapılan histopatolojik incelemede CAPE ve NAC tedavi gruplarında, zehirlenme grubunda ortaya çıkan patolojik değişiklerinin belirgin olarak azaldığı gözlendi (p<0.05). Tüm tedavi grupları (CAPE, NAC, CAPE+NAC) arasında biyokimyasal parametreler ve histopatolojik bulgular açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05).Sonuç olarak; Parasetamol toksisitesi sonucu meydana gelen karaciğer hasarına karşı CAPE'nin tedavi edici etkisinin olduğu biyokimyasal ve histopatolojik olarak gösterildi. Ancak klasik tedavide kullanılan NAC'a karşı bir üstünlüğünün olmadığı, kombine tedavide de ciddi bir üstünlüğünün olmadığı belirlendi. Bununla beraber bu tedavi yönteminin kesin etkinliğini gösterebilmek için farklı dozlarda ve sürelerde CAPE tedavisinin uygulandığı başka çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.Anahtar Sözcükler: Antioksidan, Caffeic Acid Phenethyl Ester, Karaciğer Hasarı, N-acetylcysteine, Parasetamol Toksisitesi