Pareto analizi ile bitüm üretim tesislerinde kritik emisyon kaynaklarının belirlenmesi

Bu çalışmada, Irak'ta bulunan Unka Sun bitüm üretim tesisinde 26-29 Eylül 2024 tarihleri arasında karbon ayak izi hesaplaması yapılmıştır. Çalışmada, Pareto analizi kullanılarak emisyon kaynakları sistematik olarak belirlenmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda toplam 358,05-ton CO₂ eşdeğeri emisyon oluştuğu ve günlük ortalamanın 89,5-ton CO₂ eşdeğeri olduğu belirlenmiştir. Emisyonlar, Sera Gazı Emisyonları (GHG) Protokolü ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC 2006) yönergelerine göre hesaplanmıştır. Emisyonlar üç kapsamda değerlendirilmiştir: Kapsam 1, tesis içindeki yakıt kullanımı ve üretim süreçlerinden kaynaklanan doğrudan emisyonları kapsamakta ve toplam emisyonun %95'ini oluşturmaktadır. Tesiste dolaylı enerji kullanımından kaynaklanan Kapsam 2 emisyonları bulunmamaktadır. Kapsam 3 ise tesis dışındaki hammadde temini, ürün taşıma, lojistik ve atık yönetim faaliyetlerinden kaynaklanan dolaylı emisyonları ifade etmekte olup günlük 3,86-ton olarak belirlenmiştir. Pareto analizi sonucunda, toplam karbon ayak izinin %62'sinin yakıt yanması kaynaklı olduğu görülmüş, üretim sürecinin %30, lojistik faaliyetlerin ise %8 katkı sağladığı belirlenmiştir. Emisyonların azaltılması için brülör ve kazanların yenilenmesi, yanıcı atık gazlarının geri kazanılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması, optimum işletme prosedürleri ve taşımacılık faaliyetlerinin azaltılması önerilmiştir. Yapılan çalışma, uluslararası standartlara uyumlu olup, enerji yoğun üretim tesisleri için örnek teşkil ederek literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.