Pekmez tüketimini etkileyen faktörler: Bingöl Sivan dut pekmezi örneği

Bu çalışmanın amacı, coğrafi işaret belgesine sahip olan Bingöl Sivan Dut Pekmezi tüketicilerinin, tüketim davranışlarını ve tercihlerini ortaya koymaktır. Ayrıca Sivan Dut Pekmezinin sağlık ve beslenme üzerindeki olumlu etkilerinden faydalanmak, gıda endüstrisine yeni bir ürün kazandırmak ve bununla birlikte yerel kalkınmaya sağlayacağı olumlu etkileri ön plana çıkarmaktır. Bu kapsamda Bingöl ili merkez mahallelerinde tüketicilerle yüz yüze görüşülmüş ve toplamda 385 adet anket yapılmıştır. Yapılan anket sayıları mahalle nüfuslarının toplam nüfusa olan oranlarına göre dağıtılmıştır. Analizlerde çok değişkenli istatistiki analiz uygulamalarından olan Cluster(Kümeleme) analizi kullanılmıştır. Buna göre yapılan analiz sonucunda tüketicilerin %35.3'ü (136 tüketici/ortalama gelir:17.892 TL) orta gelir grubunda, %6.0'sı (23 tüketici/ortalama gelir: 28.400 TL) yüksek gelir grubunda ve %58.7'si (226 tüketici/ortalama gelir: 11.997 TL) düşük gelir grubunda yer aldığı belirlenmiştir. Her üç grubun Sivan dut pekmezi satın alım ve tüketim tercihlerinde benzerlikler ve farklılıklar tespit edilip açıklanmıştır. Araştırma kapsamında tüketicilerin Sivan dut pekmezi satın alımında dikkate aldıkları faktörlerin tespit edilmesi amacıyla çok değişkenli istatistiki analiz uygulamalarından olan faktör analizi uygulanarak 24 değişken 6 değişkene indirgenmiştir. Birinci faktör: Pekmezin Sağlığa Yararlı Olduğuna İnanan Tüketici İkinci faktör: Yerel Ürüne Önem Veren Tüketici Üçüncü faktör: Satın Almada Çevreyi Önemseyen Tüketici Dördüncü faktör: Yerel Pekmezin Özgünlüğüne Önem Veren Tüketici Beşinci faktör: Ambalajlamaya Önem Veren Tüketici Altıncı faktör: Kalite ve Fiyata Önem Veren Tüketici Bu 6 faktörün toplamının toplam varyansın %60.68'ini açıkladığı ve yapılan analizde KMO test değerinin 0.772 gibi bir değerle kullanılan değişkenlerin faktör analizi için uygun olduğu görülmüştür.