5
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Kirlilik sığınağı hipotezi: Türkiye örneği
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar (DYY)'ın karbondioksit emisyonu (CO2) üzerindeki ilişkisini incelenmektir. Bu amaç doğrultusunda 1980-2021 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak DYY, GSYİH (gayri safi yurtiçi hasıla) ve enerji tüketiminin CO2 emisyonu üzerine etkileri test edilmektedir. Ekonometrik yöntem olarak sırasıyla; değişkenlerin durağanlık derecelerini öğrenmek için Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) Birim Kök testi ve PP (Phillips Perron) Birim Kök testi, koentegrasyon ilişkisi için Johansen Eşbürünleşme testi, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri incelemek için Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) testi uygulanmıştır. Son olarak, VECM Nedensellik analizi ile değişkenler arasındaki ilişkinin yönü incelenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre; VECM kısa dönem nedensellik analizi sonucunda sadece enerji tüketiminden CO2'ye doğru nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Dolayısıyla, DYY ve GSYİH'nın CO2 emisyonları üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı, bu değişkenlerin kısa vadeli çevre kirliliğini etkilemediği bulgusuna rastlanılmıştır. Uzun dönem Granger Nedensellik analizi sonuçlarına göre ise; GSYİH, DYY ve enerji tüketiminin CO2 emisyonlarını tek yönlü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularında, Türkiye'ye gelen DYY'lerin CO2 emisyonunu artırdığı yönündeki hipotez olan kirlilik sığınağı hipotezi (KSH)'nin geçerliliği doğrulanmış ve bu sonuçlar üzerinden çeşitli politika önerileri sunulmuştur.
Risk ve belirsizlik ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye üzerinde ampirik uygulama
Gelişmekte olan ülke konumundaki Türkiye ekonomisinde, hedeflenen ekonomik büyüme ve bu büyümenin sürdürülebilirliğini devam ettirebilmenin oldukça zorlaştığı bilinmektedir. Bu bağlamda hem siyasi faktörler hem de jeopolitik konumun getirmiş olduğu risk ve belirsizlikler, ekonomik büyümeyi engellemektedir. Ayrıca politika yapıcılarının savaşlar, darbeler, terör olayları ve doğal afetler gibi ülke ekonomilerinin temel dinamiklerini etkileyecek olaylara karşı hazırlıklı olmaları ve sonrasında bu risk ve belirsizlik ortamında rasyonel ve tutarlı ekonomi politikaları oluşturulmaları önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, elde edilen verilerlere dayanarak ekonomik, politik ve jeopolitik risk ve belirsizliklerin Türkiye ekonomisinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışmada, Jeopolitik Risk Endeksi (GPR), Kredi Temerrüt Swapı (CDS) ve Küresel Ekonomi Politika Belirsizliği (GEPU) Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (RGSYİH), İstihdam (IST) ve Gayri Safi Sabit Sermaye Oluşumu (GFC) verileri kullanılmaktadır. Analizde, Augmented Dickey-Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP) ve Zivot-Andrews birim kök testi kullanılmaktadır. Diğer taraftan kısa ve uzun dönemli ilişkiyi açıklayabilmek için ARDL modeli de kullanılmaktadır. Çalışmanın sonunda Toda-Yamamoto (1995) yöntemiyle seriler arasındaki nedenselliğin yönü araştırılmaktadır. Yapılan ARDL sınır testi sonucuna göre %5 ve %10 önem düzeyinde RGSYİH ile İST, GFC, GPR, CDS ve GEPU değişkenleri arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin olduğu görülmektedir. Son olarak İST ile CDS, GFC ile CDS, ve GEPU ile GFC arasında çift yönlü, GFC'den İST'e ve RGSYİH'dan GFC'ye tek yönlü, GPR'den RGSYİH, GFC ve GEPU'ya doğru tek yönlü ve anlamlı bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır.
Pekmez tüketimini etkileyen faktörler: Bingöl Sivan dut pekmezi örneği
Bu çalışmanın amacı, coğrafi işaret belgesine sahip olan Bingöl Sivan Dut Pekmezi tüketicilerinin, tüketim davranışlarını ve tercihlerini ortaya koymaktır. Ayrıca Sivan Dut Pekmezinin sağlık ve beslenme üzerindeki olumlu etkilerinden faydalanmak, gıda endüstrisine yeni bir ürün kazandırmak ve bununla birlikte yerel kalkınmaya sağlayacağı olumlu etkileri ön plana çıkarmaktır. Bu kapsamda Bingöl ili merkez mahallelerinde tüketicilerle yüz yüze görüşülmüş ve toplamda 385 adet anket yapılmıştır. Yapılan anket sayıları mahalle nüfuslarının toplam nüfusa olan oranlarına göre dağıtılmıştır. Analizlerde çok değişkenli istatistiki analiz uygulamalarından olan Cluster(Kümeleme) analizi kullanılmıştır. Buna göre yapılan analiz sonucunda tüketicilerin %35.3'ü (136 tüketici/ortalama gelir:17.892 TL) orta gelir grubunda, %6.0'sı (23 tüketici/ortalama gelir: 28.400 TL) yüksek gelir grubunda ve %58.7'si (226 tüketici/ortalama gelir: 11.997 TL) düşük gelir grubunda yer aldığı belirlenmiştir. Her üç grubun Sivan dut pekmezi satın alım ve tüketim tercihlerinde benzerlikler ve farklılıklar tespit edilip açıklanmıştır. Araştırma kapsamında tüketicilerin Sivan dut pekmezi satın alımında dikkate aldıkları faktörlerin tespit edilmesi amacıyla çok değişkenli istatistiki analiz uygulamalarından olan faktör analizi uygulanarak 24 değişken 6 değişkene indirgenmiştir. Birinci faktör: Pekmezin Sağlığa Yararlı Olduğuna İnanan Tüketici İkinci faktör: Yerel Ürüne Önem Veren Tüketici Üçüncü faktör: Satın Almada Çevreyi Önemseyen Tüketici Dördüncü faktör: Yerel Pekmezin Özgünlüğüne Önem Veren Tüketici Beşinci faktör: Ambalajlamaya Önem Veren Tüketici Altıncı faktör: Kalite ve Fiyata Önem Veren Tüketici Bu 6 faktörün toplamının toplam varyansın %60.68'ini açıkladığı ve yapılan analizde KMO test değerinin 0.772 gibi bir değerle kullanılan değişkenlerin faktör analizi için uygun olduğu görülmüştür.
İşlenmiş yöresel gıda ürünlerinin yerel kalkınmaya katkısı: Bingöl Soğuk Çeşme Kavurması örneği
Bu çalışmanın amacı; yöresel ürünlerden biri olan coğrafi işaret belgesine sahip Bingöl Soğuk Çeşme Kavurmasının kalkınma üzerindeki ekonomik katkısını ortaya koymaktır. Şimdiye kadar üzerinde herhangi bir çalışma olmaması, bu konunun ehemmiyeti üzerinde durulması gerektiğini göstermektedir. Bu konunun araştırılarak, Hayvancılık kaynaklı gıda sektörünün gelişimi ve bu sektör ile beraber ekonomiye kayda değer katkılar sunacağı ve bu haliyle yöre insanına fayda sağlaması noktasında olumlu sonuçlar getireceği öngörülmektedir. Araştırma kapsamında tüketicilerin Soğuk Çeşme Kavurması satın alımında dikkate aldıkları faktörlerin tespit edilmesi amacıyla çok değişkenli istatistiki analiz uygulamalarından olan faktör analizi uygulanarak 26 değişken altı faktöre indirgenmiştir. Birinci faktör: Soğuk Çeşme Kavurmasının önemi ve Tanıtımı İkinci faktör: İnsan sağlığı Üçüncü faktör: Hizmet Kalitesi Dördüncü faktör: Tüketicilerin Zevk ve Tercihleri Beşinci faktör: Fiyat ve Kalite Altıncı faktör: Satış Noktası Bu 6 faktörün toplamının toplam varyansın %63.62'sini açıkladığı ve yapılan analizde KMO test değerinin 0.894 ile kullanılan değişkenlerin faktör analizi için uygun olduğu anlaşılmıştır.
Merkez bankası bağımsızlığı ve mali disiplin: Enflasyon hedeflemesi yapan ülkelerde kurumsal kalite ve demokrasi çerçevesinde Panel GMM analizi
Merkez bankası bağımsızlığı (MBB), ekonomik istikrar ve mali disiplinin sağlanmasında kritik bir araç olarak görülmektedir. Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi uygulayan 29 ülke için panel veriler kullanarak Sistem GMM yöntemiyle MBB'nin mali disiplin üzerindeki etkisini, kurumsal kalite ve demokrasi düzeyleri bağlamında incelemektedir. MBB'yi ölçmek amacıyla literatürde yaygın kullanılan iki endeks, Grilli, Masciandaro ve Tabellini (GMT) ile Cukierman, Webb ve Neyapti (CWN) endeksleri kullanılmıştır. Bulgular, MBB'nin tek başına mali disiplin üzerinde anlamlı bir katkı sağlamadığını; hatta düşük kurumsal kalite veya zayıf demokrasi koşullarında olumsuz etkiler doğurabildiğini göstermektedir. Ancak kurumsal kalite göstergeleri (hukukun üstünlüğü, yolsuzluğun kontrolü, hükümet etkinliği vb.) ve demokrasi seviyesi ile etkileşimler dikkate alındığında, MBB'nin mali disipline katkısının pozitife dönüştüğü ve istatistiksel olarak anlamlı hale geldiği bulunmuştur. Marjinal etkiler analizi bu bulguları desteklemekte ve görselleştirmektedir. Kurumsal kalite düşükken MBB'nin etkisi zayıf veya olumsuzken, kalite arttıkça mali disipline katkı güçlenmektedir. Benzer şekilde, demokrasi düzeyi düşük olduğunda bağımsızlığın etkisi sınırlı iken, Combined Polity Score'un yaklaşık 6.5 ve üzerindeki değerlerinde MBB'nin etkisi anlamlı hale gelmektedir. Sonuçlar, MBB'nin etkinliğinin yalnızca hukuki düzenlemelerle değil, güçlü kurumsal reformlar ve demokratik denetim mekanizmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıktığını vurgulamaktadır. Bu çerçevede, politika yapıcılar için merkez bankası bağımsızlığını kurumsal kalite ve demokrasi ile eşgüdümlü biçimde güçlendirmenin mali disiplin açısından kritik önemde olduğu görülmektedir.