Pensilvanya Üniversitesi Koku Ayırtetme Testi'nin (UPSIT) Türkiye toplumunda uygulaması

Giriş:Olfaktör fonksiyonun değerlendirilmesi klinik uygulamada ülkemizde genellikle ihmal edilmektedir. Pensilvanya Koku Ayırtetme Testi (UPSIT), Kuzey Amerika toplumu normlarına dayanan, 500.000'den fazla kişide uygulanmış, günümüzde olfaktor fonksiyonun değerlendirilmesinde en yaygın olarak kullanılan subjektif koku testidir. UPSIT, hasta test skorlarının kendi yaş grubundaki normatif değerlerle karşılaştırılması ile yapılan bir testtir. UPSIT testinin ülkemiz kliniklerinde kullanımına en büyük kısıtlama, bu testin Türkiye popülasyonuna uygun olup olmadığının bilinmemesidir. Koku tanınması, kültürel uygunluk ve aşinalık gerektirmesi nedeniyle Amerika-tabanlı skorlama ve tanı kriterlerinin uygulanması olfaktör fonksiyonu değerlendirmede yetersiz kalmaktadır.Amaç:Bu çalışmada, UPSIT testini sağlıklı Türkiye gönüllülerine uygulayarak elde edilen skorların Amerikan normatif değerleriyle karşılaştırılması ile Türkiye popülasyonuna uygun olup olmadığını değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Materyal ve Metod :UPSIT testi yaşları 20 ile 49 arasında değişen (ortalama 31.48±8.72) 'ü 22'si erkek (%44), 28'i kadın (%56) olmak üzere toplam 50 sağlıklı gönüllüye uygulandı. UPSIT testi öncesinde detaylı kulak burun boğaz muayeneleri yapılarak olfaktör bozukluğa yol açabilecek patoloji saptanan gönüllüler çalışma dışı bırakıldı. Aynı gün içinde UPSIT koku identifikasyon testi ve Connecticut koku testi yapılarak koku testi skorları istatistiki olarak değerlendirildi.Bulgular:Test uygulanan 50 kişi, 40 soruda ortalama 21.38±4.68 doğru cevap verdi. Test uygulanan 28 kadın gönüllü, 40 soruyu ortalama 21.55 ± 4.4 doğru cevapladı. Test uygulanan 22 erkek gönüllü, 40 soruyu ortalama 21.14 ± 5.1 doğru cevapladı. Test sonuçlarına göre en çok ayırt edilebilen kokular sırasıyla, soğan (%98), çam ağacı (%92), nane şekeri (%90), doğalgaz (%88) ve muz (%80) kokularıydı. En az ayırt edilebilen kokular ise turşu (%12), kiraz (%18), çikolata (%18) kokularıydı.Sonuç:UPSIT testi, Türk popülasyonun olfaktör fonksiyonunu değerlendirmede yetersiz kalmaktadır. Çalışmamızda ortalama doğru cevaplama skoru olan 21/40 Amerikan normatif skorları ile karşılaştırıldığında `şiddetli mikrosmik' olarak değerlendirilmektedir. Klinik pratikte UPSIT testinin içerdiği bir çok kokunun Türkiye popülasyonunda aşina olunmadığı görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Koku, Koku Testi, Olfaktör Fonksiyonlar