Piran Köyü (Keban) çevresindeki magnetik kayaçların petrografik ve petrolojik özellikleri

İnceleme alanı, Elazığ ilinin 30 km kuzeybatısında, Piran Köyü ( Keban) civarında yaklaşık 270 km2 'lik bir alan kapsamaktadır. Çalışma alanında yaşlıdan gence doğru; Permo - Triyas yaşlı Keban Metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı Yüksekova Karmaşığı, Üst Paleosen - Alt Eosen yaşlı Seske Formasyonu ve Orta Eosen - Üst Oligosen yaşlı Kırkgeçit Formasyonu yüzeylemektedir. Keban Metamorfitleri; Mermer ve Kalkfillit Formasyonlarından meydana gelmiştir. Mermer litolojisindeki birim ile Yüksekova Karmaşığı'mn diyorit grubu kayaçları arasındaki dokunak intrüzif olup, dokunak boyunca gerek mermerler ve gerekse diyoritler içerisinde skarnlaşma meydana gelmiştir. Metamorfitlerin en üst seviyelerini oluşturan Kalkfillit Formasyonu ise, Yüksekova Karmaşığı'nı tektonik olarak üzerlemektedir. Çalışmanın asıl konusu olan Yüksekova Karmaşığı inceleme alanında gabro, diyorit, tonalit ve granodiyorit bileşimli derinlik; mikrotonalit, aplit ve lamrofir bileşimli yarı derinlik; bazalt, bazaltik andezit, andezit ve dasit bileşimli yüzey ve filiş özelliğindeki voikano - sedimanter kayaçlarla temsil olunur. Arazi gözlemlerine dayanarak karmaşığa ait magmatik kayaçlarm birbirini izleyen üç farklı evrede yerleştikleri tesbit edilmiştir. Birinci evrede bazik plütonik ve volkanik kayaçlar, ikinci evrede asit plütonik ve volkanikkayaçlar, üçüncü evrede ise artık magmadan türeyen aplit ve lamprofirier oluşmuştur. 42 adet magmatik kayaç örneğinin analiz verilerin değişik diyagramlarda dağerlendirilmesi sonucu, çalışma alanındaki magmatik kayaçların düşük - K toleyit karakterli ada yayı magmatizması ürünleri olduğu belirlenmiştir. Magmatitler Si02 içeriğine göre biri düşük ( Si02 < % 60), diğeri çok yüksek (SİO2 > % 70) olmak üzere iki farklı kayaç grubundan meydana gelmektedir. Bu iki grup arasında ortaç değerlere sahip kayaçların bulunmayışı, söz konusu bu kayaçların aynı magmanın farklılaşma ürünleri olmadığını gösterir. Ancak farklı bileşimli kayaçlar olmalarına karşın, Na20 ve K20 gibi ana element ve bazı uyumsuz iz element ( Rb, Ba, Sr, Zr ve Nadir Toprak Elementleri) kapsamları birbirine çok yakın değerdedir. Bu nedenle, söz konusu bu kayaçların aynı kaynaktan türeme, farklı evrelerde ve farklı derecede kısmi ergime ile oluşmuş magmaların katılaşması sonucu meydana geldikleri düşünülmektedir. Çalışma alanındaki gabro, diyorit, tonalit ve granodiyorit bileşimli derinlik kayaçları yay magmatizması ile oluşmuş toleyitik seriye ait KAFEM magma tipini veren ve değişik araştırmacıların I - Tipi ve Manyetit Serisi olarak tanımladıkları granitoyid özelliğindedir. Yüksekova Karmaşığı'na ait volkano - sedimenter birim taban seviyelerinde normal filiş özelliğine sahip olmasına karşın, birimin üst seviyeleri içerisinde gabro, piroksenit ve serpantinit blokları bulunduran vahşi filiş görünümündedir. II