Pix, atonik ve cytozyme uygulamalarının yerfıstığının (Arachis hypogaea L.) bazı önemli tarımsal ve kalite özelliklerine etkisi üzerinde bir araştırma

Bu çalışma; Ç.ü. Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alanı' uda 1988 yılı ana ürün yetiştirme sezonunda yürütülmüşütür. Araştırma tesadüf blokları deneme planına göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Atonik, Pix ve Cytozyme ticari adları ile bilinen kimyasal maddelerin Çukurova yöresi yerfıstığı çeşiti olan Çom' un tarımsal ve teknolojik karakterleri üzerine etkileri incelenmiştir. iki büyüme düzenleyici (Pix ve Atonik) ve bir yaprak gübresi (Cytozyme) değişik zaman ve dozlarda uygulanarak denenmiştir. Denemede incelenen özellikler aşağıda özetlenmiştir. Bitki Boyu : Uygulamalara göre bitki boyu değeri 48.47 cm ile 53.03 cm arasında değişim göstermiştir. Tüm uygulamalar kontrole oranla bitki boyunu kısaltmıştır. ilk çiçeklenme döneminde 100 veya 150 cc/da Pix (% 7.05-9.40 oranında) ile ilk, maximum ve son çiçeklenme döneminde Atonik (% 7.82 oranında) kullanımı en çok etkili görülmüştür. Bitki boyu ile bindane ağırlığı arasında olumlu ve önemli etkileşim olduğu da saptanmıştır. Dal Sayısı : Dal sayısı yönünden uygulamalar iki farklı grupta toplanarak en yüksek değer üç farklı aşamada 50+50+50 cc/da Atonik uygulamasından, en düşük değer ise; ilk çiçeklenme döneminde 100 cc/da Pix uygulamasından elde edilmiştir. Atonik kontrole oranla dal sayısını % 16.02 oranında arttırarak etkili bulunmuştur. Erkencilik °. Erken hasat olgunluğu açısından uygulamalar iki grup oluşturmuştur ve en yüksek değer % 53.34 oranında olgun meyve ile ilk çiçeklenme döneminde yüksek dozda kullanılan Pix uygulamasından, en düşük değer ise; % 41.37 olgun meyve ile ilk ve maximum çiçeklenme dönemlerinde 60+60 cc/da Cytozyme uygulamasından sağlanmıştır. Sadece Pix uygulamaları kontrole aranla erkencilik sağlamıştır.-59- leyve Verimi : Dekara meyve verimi değerleri kimyasal madde uygulamalarından çok önemli derecede etkilenmiştir ve farklı dört grup oluşmuştur. Meyve verimini kontrole göre, ginofor oluşumu döneminde 150 cc/da Pix uygulamasının % 26.05 oranında arttırmasına karşın üç farklı dönemde 50+50+50 cc/da Atonik kullanımı % 7.41 oranında azaltmıştır. Genelde yüksek dozda ve özellikle ginofor oluşumu döneminde büyüme düzenleyici ve yaprak gübresi uygulamaları olumlu etkiler göstermiştir. Meyve verimi ile bitki başına meyve bağlama oranı, meyve sayısı, meyve ağırlığı özellikleri arasında önemli ve olumlu etkileşim olduğu saptanmıştır. Meyve Bağlam Oranı : Bitki başına meyve bağlama özelliğine ilişkin uygulamalar iki grup oluşturmuştur ve en yüksek değer ginofor oluşumu döneminde 150 cc/da Pix uygulamasından, en düşük değer ise; ilk çiçeklenme döneminde 100 cc/da Pis uygulamasından elde edilmiştir. Yüksek dozda Pis ve Cytozyme uygulamaları kontrole oranla meyve bağlama oranını arttırmışlardır. Söz konusu özellikte dekara meyve verimi, I. kalite meyve ağırlığı oranı, meyve sayısı ve meyve ağırlığı arasında olumlu ve önemli; ıskarta meyve ağırlığı oranı ve protein içeriği arasında olumsuz ve önemli koreleasyon bulunmuştur. Meyve Sayısı : Bitki başına düşen meyve sayısı özelliğine ait ortalama değerler 59.73-43.23 meyve/bitki arasında değişim göstererek üç farklı grupta toplanmışlardır. En yüksek değer ginofor oluşumu döneminde 150 cc/da Pix uygulamasından, en düşük değer ise; çiçeklenme başlangıcında 100 cc/da Pis uygulamasından elde edilmiştir. Yüksek konsantrasyonda kullanılan Pix ve Cytozyme meyve sayısını kontrole göre arttırmıştır. Bitki sayısı ile dekara meyve verimi arasında önemli ve olumlu etkileşim gözlenmiştir. Heyve Ağırlığı s Bitki başına düşen meyve ağırlığına ilişkin ortalama değerler iki farklı grupta toplanmışlardır. En yüksek değer çiçeklenme ve ginofor oluşumu başlangıcında 60+60 cc/da Cytozyme ile ginofor oluşumu başlangıcında 150 cc/da Pix uygulamasından, en düşük değer ise; ilk çiçeklenme döneminde 100 cc/da Pix uygulamasından elde edilmiştir. Meyve ağırlığını arttırmada yüksek dozda ve ginofor oluşumu başlangıcında-60- uygulanan kimyasal maddeler olumlu görülmüştür, Heyve ağırlığı ile meyve bağlama oranı, meyve verimi ve dal sayısı arasında önemli ve olumlu koreleasyon olduğu saptanmıştır. Kalite Sınıflaması : I. kalite meyve ağırlığına oranına ilişkin en yüksek değer ginofor oluşumu başlangıcında 60 cc/da Cytozyme uygulamasından, en düşük değer ise; çiçeklenişe başlangıcında 100 cc/da Pix uygulamasından elde edilmiştir. II. kalite meyve ağırlığı oranı kimyasal madde kullanımından önemli derecede etkilenmiştir ve bütün uygulamalar kontrolden düşük değerde çıkmıştır. III. kalite meyve ağırlığı oranına ait bütün uygulamalar kontrolden yüksek değerde çıkmıştır ve bütün uygulamalar arasında önemli fark görülmüştür. Iskarta meyve ağırlığı oranına ilişkin en yüksek değer ilk ç iç eklenmede 100 cc/da Pix, en düşük değer ise; çiçeklenme ve ginofor oluşumu başlangıcında verilen 60+60 cc/da Cytozyme'den sağlanmıştır. Ayrıca I. kalite ile II., III. kalite meyve ağırlığı oranları arasında önemli ve olumsuz; meyve bağlama oranı arasında önemli ve olumlu ilişki belirmiştir. II. kalite ile III. kalite ve ıskarta ile meyve bağlama oranı arasında olumsuz koreleasyon gözlenmiştir. Genelde ginofor oluşumu başlangıcında 150 cc/da Pix çiçeklenme ve ginofor oluşumu başlangıcında 60+60 cc/da Cytozyme ve üç farklı dönemde 50+50+50 cc/da Atonik uygulamaları kaliteyi yükselterek olumlu bulunmuşlardır. Bindane Ağırlığı : Bindane ağırlığına ilişkin ortalama değerler 784.63-727.93 gr. arasında değişim göstermişlerdir. çiçeklenme başlangıcında 100 cc/da Pix ile üç farklı dönemde 50+50+50 cc/da Atonik uygulamalarının ilk sıralarda yer almalarına karşın önemli bulunmamışlardır. Bindane ağırlığı ile kabuk oranı arasında önemli ve olumsuz, bitki boyu ile önemli ve olumlu koreleasyon belirmiştir. Sabuk Oranı : Kabuk oranına ilişkin ortalama değerler iki grupta toplanmışlardır. En yüksek değer % 31.12 ile çiçeklenme başlangıcında 150 cc/da Pix uygulamasından, en düşük değer ise; ginofor oluşumu başlangıcında 150 cc/da Pix kullanımından sağlanmıştır. Ginofor oluşumu döneminde 150 cc/da Pix dışında tüm uygulamalar kontrole kıyasla kabuk oranını arttırmışlardır.-61- Yag içeriği : En yüksek tohum yag içeriği çiçeklenme ve ginofor oluşumu başlangıcında 60+60 cc/da Cytozyme kullanımından, en düşük yag içeriği sadece ginofor oluşumu başlangıcında 60 cc/da Cytozyme kullanımından elde edilmiştir. Yüksek dozda kullanılan kimyasal maddeler daha olumlu etkiler göstermişlerdir. Protein içeriği ; Tohumların Protein içeriğine ilişkin uygulamalar arasında önemli fark bulunmuştur ve üç grup oluşmuştur. Bütün büyüme düzenleyici ve yaprak gübresi uygulamaları kontrole aranla tohumların protein içeriğini azaltmışlardır, Çiçeklenme başlangıcında 150 cc/da Pix uygulaması tohumların protein oranını önemli derecede azaltırken âtonik ve ginofor oluşumu döneminde 100 cc/da Pix kullanımı etkisiz görülmüştür.