Platform kapitalizminde pornografik üretimin ekonomi politiği: onlyfans örneği

Bu tez pornografinin tarihi, dijitalleşmenin evrimi ve günümüzde dijitalleşme ile kapitalizmin kesişiminde şekillenen platform kapitalizminin dinamiklerini derinlemesine analiz etme çabası olarak görülmelidir. OnlyFans örneği üzerinden dijitalleşme, kapitalizm ve patriyarkanın birbirini besleyen koşulları ve etkileri incelenmekte; pornografik üretimin dönüşümü ve bu dönüşümün ekonomi-politik yapı ile ilişkisi ele alınmaktadır. 1990'lar itibarıyla her eve girmeye başlayan internet teknolojisi, herkes tarafından sınırsız ve ücretsiz bilgiye ulaşmanın bir aracı olduğu ölçüde eşit ve özgür bir alan olarak kurgulanma potansiyeli barındırıyordu. Ancak dijitalleşmenin içinde geliştiği neoliberal koşullarda internet, sermaye birikimine katkı sağlayacak biçimde yeniden düzenlendi. Bugün internet sayesinde ulaşılan her içerik ve hizmete aracılık eden şirketler çeşitli biçimlerde komisyonu kendi payına alarak zenginleşmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan ilerlemelerle birlikte kurulan ekonomi-politik yapı, yeni düzenin örgütlenişine dair analizleri zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda kökleri 1980'lere uzanan esnek ve güvencesiz çalışma koşullarının somutlaştığı platform çalışma modeli, COVID-19 pandemisiyle birlikte ivmelenen Onlyfans üzerinden değerlendirilecektir. Pornografik içerik üretimiyle özdeşleşen Onlyfans, bireysel içerik üreticilerine abonelere özel paylaşımlarda bulunması için aracılık eden bir platformdur. Abonelik ve diğer ücretlendirmeler üzerinden komisyon keserek payına düşeni alan Onlyfans; pezevenksiz, güvenli, çok kazanabilmeyi mümkün kılan bir dijital seks işçiliği vadeder görünmektedir. Oysa platformun sahibi şirket, içerik üreticilerinden kestiği komisyon ve topladığı kişisel veriler ile sermayesini büyütmekte ve öte taraftan bedenlerin ve cinselliğin metalaşmasına katkıda bulunmaktadır. Yarısından fazlasını kadınların oluşturduğu platformdaki pornografik içerikler ise, internet pornografisiyle alternatif temsillerin yaygınlaştığı iddiasının aksine erkek bakışa hitap eden temsillerin devamlılığı olarak görünmektedir. Bu tez, Onlyfans sahibi şirketin patron-içerik üreticisi çelişkisini gizlemek adına "kendi işinin patronu olma" söylemini benimsediği ve pornografik temsillerdeki cinsiyet temelli eşitsizliği sürdürdüğü iddiasını taşımaktadır. Çalışma, dijital çağda pornografik üretimin ekonomik ve toplumsal olarak durduğu yeri platformun yapısı ve içerik üreticilerinin deneyimleri üzerinden tartışarak, bu üretim biçiminin toplumsal yapıları nasıl yeniden ürettiğini anlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda pornografi ve dijitalleşmeye dair tarihsel bir izlek sunduktan sonra çoğunlukla erkeklere hitap ettiği iddia edilen pornografik içeriklerin bugün dijital ekonomideki biçimini; Onlyfans örneği üzerinden değerlendirmektedir. Bu değerlendirmeye Onlyfans platformu üzerinden bedenleri ve cinsel eylemlerinin paylaşımıyla gelir elde eden 7 kişiyle yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmelerin bulguları da dahil edilmektedir. Türkiye'de 2023 Haziran'ında "kamu ahlakına ve Türk aile yapısına uygun olmayan içeriklerin paylaşılması" gerekçesiyle Onlyfans'e getirilen erişim engelinin, güvencesiz çalışma koşullarını derinleştirdiği düşünülmektedir. Bugünkü ekonomi-politik bağlam ve platform kapitalizmine özgü çalışma biçimlerinin birlikte yorumlanacağı tezin bu açıdan özgün bir katkı sunacağı düşünülmektedir.