Pınar Kür’ün “Asılacak Kadın” ve Sevgi Soysal’ın “Yürümek” Adlı Romanlarının Yasaklanmasına Dair Yargı Kararlarının Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Perspektifinden Değerlendirilmesi

ÖZ: Toplumu, kadın ve erkek cinsiyeti üzerinden şekillendiren eril kalıp yargıların geçmişten günümüze kadar geldiği, yeniden üretildiği alanlardan birinin yargı ayağı olduğu hem nötr görüme sahip kimi normlardan hem verilen yargı kararlarından da anlaşılmaktadır. Bu bağlamda bu tez çalışmasının büyük bir bölümü toplumsal cinsiyet eşitliği çerçevesinde ele alınmaktadır. Yedi bölümden oluşan bu tez çalışmasının birinci bölümünü oluşturan giriş, diğer bölümler hakkında sistematik olarak özet bilgi içermekte; yedinci bölümü oluşturan sonuç ise, tez hakkında genel bir değerlendirmeyi kapsamaktadır. İkinci bölümde felsefenin, hukuk ve toplumsal cinsiyet eşitliği açısından önemi ile yargıcın felsefi düşünceye sahip olmasında ve bu bakış açısının toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasındaki önemi üzerinde durulmaktadır. Üçüncü bölümde, adaletin sembolü olan Themis’in hukuktaki temsili ile toplumsal cinsiyet açısından Themis sembolünün neyi ifade ettiği ve hukukun nihai amaçlarından biri olan adaletin, hukuk ile olan ilişkisi değerlendirilmektedir. Dördüncü bölüm ise, genel olarak yargının ve yargıcın tarafsızlığını, adil yargılanma için tarafsızlık ölçütünü, öznel ve nesnel tarafsızlığı, yargı tarafsızlığı ile yargı bağımsızlığı arasındaki ilişkiyi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yargının tarafsızlığına ilişkin örnek içtihatlarını içermektedir. Bu değerlendirmeler, toplumsal cinsiyet eşitliği de merkeze alınarak yapılmaya çalışılmaktadır. Beşinci bölümde, biyolojik cinsiyet ile toplumsal cinsiyet kavramları açıklanmaya çalışılırken, özellikle cinsiyet odaklı önyargılar ve toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının neden olduğu ayrımcılık ve bu ayrımcılığın ortadan kaldırılmasında devletin rolü vurgulanmaktadır. Bu vurgu yapılırken de toplumsal cinsiyete dayalı kalıp yargıların ve ayrımcılığın neye karşılık geldiği, ulusal ve uluslararası mevzuat ile AİHM’in bu konuya yönelik yaklaşımları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ortadan kaldırılması için ne gibi tedbirlerin alınması gerektiği üzerinde durulmaktadır. Tez çalışmasının temelini oluşturan altıncı bölümde ise, edebi eserlerdeki cinsiyetçi bakış açısı ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Bu bağlamda Türk edebiyatında önemli yerleri olan Pınar Kür’ün “Asılacak Kadın” ve Sevgi Soysal’ın “Yürümek” adlı romanlarında kadının toplumdaki konumlanışı, bu romanların yasaklanmasının altında yatan cinsiyetçi kalıp yargılar ve hukukun bu yasaklamalardaki işlevleri değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme yapılırken önceki bölümlerde yer alan felsefe ile hukuk, hukuk ile adalet ilişkisi, yargının tarafsızlığı ve toplumsal cinsiyet eşitliği konuları ile de bağlantı kurulmaktadır.