Siyaset, inanç ve sosyal medya: Komplo teorisi inançları üzerine çok yöntemli bir araştırma

Komplo teorileri, siyasal ve toplumsal yaşamın yaygın bir parçasıdır; karmaşık olaylara basit ama güçlü açıklamalar sunarlar. Türkiye, keskin ideolojik ayrışmaların ve hızlı dijitalleşmenin bu tür anlatılara zemin hazırladığı çarpıcı bir örnek oluşturmaktadır. 2023 depremleri sonrasında ortaya çıkan HAARP iddialarından Batı'nın Türkiye'yi hedef aldığına dair komplo söylemlerine kadar uzanan birçok komplo teorisi, toplumun geniş kesimlerinde karşılık bulmuş ve bu inançların hangi koşullar altında güç kazandığını anlamayı gerekli kılmıştır. Bu tez, Türkiye'de komplo teorisi inançlarını şekillendiren bireysel faktörleri çok yöntemli bir araştırma tasarımıyla incelemektedir. İki ulusal temsil gücüne sahip anket ve bir deneysel çalışmaya dayanarak; ideoloji ile psikolojik eğilimlerin nasıl kesiştiğini, dindarlık ve spiritüelliğin inançlara farklı şekillerde nasıl yön verdiğini ve sosyal medyada farklı içerik formatlarının ikna üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Bulgular, komplo teorisi inançlarının tek bir nedene indirgenemeyeceğini; bağlama özgü etkileşimler ile ortaya çıktığını göstermektedir. Siyasal psikoloji ve iletişim alanındaki yaklaşımları bir araya getiren bu çalışma, komplo teorisi inançlarının nasıl geliştiğini ve nasıl kalıcı hale geldiğini çok boyutlu bir bakış açısıyla ele almaktadır. Sonuçlar, farklı komplo türlerini birbirinden ayırmanın önemine işaret etmekte ve bireysel özellikler ile medya ortamlarının inançları nasıl birlikte şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu tez, Türkiye örneğinin ötesinde, komplocu dünya görüşlerinin hangi koşullarda güçlendiğini anlamak ve bunların siyasal davranış üzerindeki etkilerini değerlendirmek için disiplinler arası yaklaşımların önemini göstermektedir.