Poyrazlar gölü ornitofaunası

Bu çalışmada, Sakarya ve Marmara Bölgesi kuşları ve aynı zamanda günübirlik insan faaliyetleri açısından önemli bir sulak alan olan Poyrazlar Gölü'nün ornitofaunası 2021-2022 yılları arasında bir yıllık süreçte aylık periyotlarla araştırılmıştır. Çalışma neticesinde Poyrazlar Gölü ve çevresinde 16 takımdan 38 familyaya ait 88 kuş türü tespit edilmiştir. Türlerin takımlara göre sayısal dağılımı; Podicipediformes 2, Suliformes 3, Ciconiiformes 1, Pelecaniformes 4, Anseriformes 3, Accipitriformes 4, Gruiformes 2, Charadriformes 6, Columbiformes 3, Cuculiformes 1, Strigiformes 1, Coraciiformes 2, Caprimulgiformes 1, Bucerotiformes 1, Piciformes 5, Passeriformes 49 şeklindedir. Tespit edilen türlerden; 44'ü yerli, 15'i yaz göçmeni, 12'si kış göçmeni ve 17'si ise göç statüsü belirlenememiş özelliktedir. IUCN (2022)'ye göre 4 tür (Aythya niroca (Paşbaş patka), Gallinago media ( Büyük su çulluğu),Turduc iliacus ( Kızıl ardıç kuşu), Anthus prasentis ( Çayır incir kuşu) NT (Near Threatened=Tehdite Yakın), 1 tür (Aythya ferina (Elmabaş patka) VU (Vulnarable=Hassas) ve 83 tür LC (Least Concern=Düşük Riskli) koruma statüsüne sahiptir. En yüksek tür sayısı 58 ile ilkbahar mevsiminde, 43 tür ile ise en az yaz mevsiminde kaydedilmiştir. Yine 3801 ile en fazla birey kış mevsiminde, 926 birey ile en az birey ilkbahar mevsiminde sayılmıştır. Aylara göre ise en fazla tür 39 ile mart ayında en az tür 24 tür ile kasım ayında gözlenmiştir. Buna karşın birey sayısı bakımından en yüksek rakama 2276 ile aralık ayında en düşük rakama ise 261 birey ile nisan ayında ulaşılmıştır. Araştırma süresince her bir ayda yapılan gözlemlerde ikişer saatlik dilimler esas alındığında çalışma sonucunda en az tür sayısı 06.00-08.00 ve 18.00-20.00 saatleri arasında kaydedilmiştir. En fazla tür 128 ile 12.00-14.00 saatleri arasında daha sonra 122 tür ile 10.00-12.00, 111 tür ile 08.00-10.00 saatleri arasında yapılan gözlemlerde kaydedilmiştir. Mevsimlik planda değerlendirildiğinde sonbahar 31 tür ile 12.00-14.00, Kış 39 tür ile 12.00-14.00, İlkbahar 38 tür ile 14.00-16.00 ve Yaz 28 tür ile 10.00-12.00 ve 12.00-14.00 saatleri arasında en fazla tür sayısı kaydedilmiştir. Mevsimler süresince 58 tür ile en fazla tür ilkbaharda kaydedilmiştir. Bunu 56 tür ile Sonbahar, 52 tür ile Kış ve 43 birey ile Yaz mevsimi takip etmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada elde edilen veriler alana özgü literatürle kıyaslandığında gölün ornitofaunistik değerinin zaman içerisinde önemli ölçüde zarar gördüğü görülmektedir. Başta kullanım çeşidi ve yoğunluğunun artması, gölün özellikle su kuşlarının üreme alanı olan kısmının kuruyup karasal özelliğe dönüşmesi, göl çevresindeki doğal sazlık alanların belli kısımlarda yok edilmesi belli kısımlarda daraltılması bu azalıştaki en önemli nedenler olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle koruma-kullanma dengesi doğrultusunda mesire alanı büyüklüğü ve günlük insan yoğunluğu taşıma kapasitesi belirlenerek kontrol altına alınmalı aynı zamanda gölün doğal yapısı özellikle su kuşları üreme bölgeleri açısından rehabilitasyon çalışmaları yapılmalıdır.