Türkçedeki kişisiz adılların edimbilimi

Kişisiz adıllar gerçek dünyada spesifik, tanımlanabilir bir gönderimi bulunmayan adıllardır. Alanyazında halihazırda saptandığı üzere kişisiz adıllar genellenebilir savlar iletirken aynı zamanda belirli bir derece öznellik de ifade ederler. Ancak görece daha az sayıda çalışma kişisiz adılların nasıl söylemin akışıyla ve konuşucuların kimliğiyle bağlantılı olduğunu araştırmıştır. Bu tez Türkçenin beş kişisiz adılını -yani, 'sen/siz', 'onlar', 'biz', 'insan' ve 'adam'ı- nasıl etkileşimsel olarak kullandığını araştırmayı hedeflemektedir. Bu hedefe erişmek için 11 saatlik kaydedilmiş veri duruş-alma, konumlandırma ve anlatı analizi çerçevesinde çözümlenmektedir. İlk bulgu kişisiz-biz dışındaki diğer kişisiz adılların öngürlebilir duyuşsal duruşlar almak için kullanıldığıdır—'sen' ve 'insan' adılları olumlu duruşlar almak için kullanılırken 'adam' ve 'onlar' olumsuzlar için kullanılmaktadırlar. İkinci olarak, kişisiz adılların konuşucuları çeşitli şekillerde 'daha bilgili', 'ahlaken üstün', 'dezavantajlı' gibi şekillerde konumlandırdığı tespit edilmiştir. Türkçe kişisiz adıllar, duruş-alma ve konumlandırma özelliklerinden dolayı anlatıların oryantasyon ve değerlendirme kısımlarında sıkça bulunurlar. Buna ek olarak, eğer anlatıda ana karakter-karşıt karakter ikiliği bulunuyorsa, konuşucular Türkçe kişisiz adılları kendilerini ana karakterden yana ve karşıt karaktere zıt olacak şekilde kullanmaktadırlar. Sonuç olarak, bu çalışmada Türkçe için gösterilmektedir ki kişisiz adıllar sadece genellenebilir ifadeleri öne sürmemekte, ayrıca konuşucuların sevdiği, sevmediği şeyleri ve kendilerini bilgi ve ahlak açısından nasıl konumlandırdığını da iletmektedir.