Purinerjik reseptörler ile WNT/β-katenin sinyal yolağı arasındaki ilişkisinin zebra balığı modelinde araştırılması

Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı, gelişimde, nöral büyüme, diferansiyasyonda ve rejenerasyonda önemli rollere sahiptir. Dolayısıyla, yolağın hatalı işleyişi pek çok kanser türüyle, kalıtsal hastalıkla ve nörodejeneratif bozuklukla ilişkilendirilmiştir. Bir çok çalışma yolak bileşenlerini aydınlatmasına rağmen yolağın ayrıntılı regülasyonu hala tam olarak bilinmemektedir. Wnt sinyal iletim mekanizmalarının ayrıntılı araştırılması yolağın hastalık oluşumundaki rollerini aydınlatacaktır. Bu çalışmada, sinaptik iletimde ve rejenerasyonda önemli rolleri olduğu bilinen purinerjik reseptörlerin Wnt/β-katenin yolağı ile bağlantısı araştırılmıştır. Yeni nesil RNA dizileme verileri arasından seçilen aday Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı hedef genleri olan zebrabalığı p2rx8 ve p2rx5 genlerinin gelişimsel süreçte rolleri araştırılarak p2rx5 geninin aşırı eksprese edildiğinde Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı aktivitesini engellediği ve gelişim sırasında somit oluşumu için gerekli olduğu tespit edilmiştir. Ardından tüm tanımlanmış P2X purinerjik reseptörlerinin aşırı ekspresyonunun Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı üzerindeki etkisi araştırılmış ve p2rx1, p2rx3a, p2rx5, p2rx7 genlerinin Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı aktivitesini engellediği hem zebrabalığı embriyolarında hem de iki farklı insan hücre hattında gösterilmiştir. Son olarak, purinerjik reseptörler ile Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı arasındaki ilişkinin erişkin zebrabalığı kuyruk rejenerasyonunda incelenmesi için Tg(hsp70l:p2rx3a:EGFP) ve Tg(hsp70l:p2rx7:EGFP) transgenik balıkları üretilmeye başlanmıştır. Bu çalışmayla birlikte nörodejeneratif hastalıklarda önemli rolleri olan purinerjik reseptörler ile Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı arasındaki ilişki, önemli bir rejenerasyon modeli olan zebrabalığında araştırılmış ve purinerjik reseptörlerin Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağı hedef genleri olduğu ve purinerjik reseptörlerin de geri bildirim yoluyla Wnt/β-katenin sinyal iletim yolağını düzenlediği gösterilmiştir. Bu bulgular ile Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların mekanizmalarının anlaşılmasına ve hedeflenen tedavilerin geliştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmiştir.