Rhododendron leteum Sweet ve Rhododendron ponticum L. 'nın doku kültürü ve tohumla üretilmesi ile peyzaj mimarlığında değerlendirilmesi üzerine araştırmalar

ÖZET Ormangülleri, farklı zamanlarda açan çok değişik renklerdeki çiçek güzellikleri, baza taksonlarda sonbahar renklenmesi ve yaprak güzelliği gibi estetik kullanımlarının yanı sıra pek çok işlevsel kullanımı ile de Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında önemli bir yeri olan bitkilerin başmda gelmektedir. Kuzey Yarımküre' de geniş bir yayılış gösteren Ormangüllerinden, Doğu Karadeniz Bölgesinin doğal türleri arasında yer alan Rhododendron pontîcum L. ve Rhododendron luteum Sweet' in doku kültürü ile üretilebilmesinin yollarını araştırmak ve tohumla üretilmiş fidanlarda adaptasyon için uygun toprak, ışık, sıcaklık ve nem koşullarını belirleyebilmek amacıyla yapılan bu çalışmada; doku kültürü ile üretim için Anderson (1975) tarafından Ormangülleri için uyarlanmış MS ortamı kullanılmış ve bu ortamda organ kültürü yöntemi ile 2İP ve IAA (15 mg/LM mg/L) kombinasyonunda Rhododendron ponticum' un tomurcuklarında da kök oluşumu, Rhododendron luteum ' da yaprak oluşumu sağlanmıştır. Tohumla üretim ve adaptasyon çalışmalarında öncelikle çimlenme ortamı şartları araştırılmış, elde edilmiş fidecikler turba ortamda 1. repikaja 4 ay sonunda, 8 faklı ortama 2. repikaja alınarak bu topraklardaki gelişme yaşama durumları incelenmiştir. Toprak analizleri yapılarak bulunan sonuçların birbirleri ile ilişkileri istatistiksel ve grafiksel olarak açıklanmıştır. Sıcaklık, ışık, nem koşullarının belirlenmesinde iki çalışma alam (tam güneşli ve yan gölge) seçilmiş, her iki ortamdaki fidanların gelişme yaşama durumları, ortamların sıcaklık, ışık, nem miktarları ölçülmüş, elde edilen sonuçlar ve birbirleriyle ilişkisi istatistiksel ve grafiksel olarak belirlenmiştir. Bunun sonucunda Ormangülleri' nin, pH bakımından asidik ve organik maddece zengin topraklarda, yan gölge ve nemli alanlarda daha iyi adapte gösterdiği bulunmuştur. Anahtar Kelim ler: Ormaflgülü, Rhododendron ponticuni L., Rhododendron luteum Sweet, Doku Kültürü, Tohumla Üretim, Adaptasyon VI