The role of P53 and P21 in cell density dependent cisplatin resistance in ovarian cancer cells

Kemorezistans, over (yumurtalık) kanserinde karşılaşılan en büyük zorluklardan biridir. Hastalığın nüksüne neden olan dirençli kanser hücreleri, over kanseri hastalarında en yaygın ölüm nedenleri arasında yer almaktadır. Sisplatin, over kanserinin tedavisinde en yaygın kullanılan platin bazlı kemoterapötik ajanlardan biridir. Ana etki mekanizması, DNA'ya kovalent olarak bağlanarak adductlar (bağlantılar) oluşturması, bu yolla DNA hasarına neden olması ve transkripsiyonu engelleyerek hücre ölümüne yol açmasıdır. Tümör baskılayıcı p53, hücrelerin sisplatin maruziyeti sonrası apoptoza mı gideceği yoksa DNA hasarını mı onaracağı kararında önemli bir rol oynar. p53 ile ilişkili olarak görev yapan p21, hücre döngüsünü G1/S ve G2/M evrelerinde durdurarak hücresel onarımdan sorumlu olan bir siklin-bağımlı kinaz inhibitörüdür (CDK inhibitörü). Sisplatinin kullanımı over kanserinde kemoterapinin etkinliğini arttırsa da, sisplatine direnç klinikte önemli bir zorluktur. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, over kanseri hücrelerinde yeni bir sisplatin direnç tipi tanımlamıştır. Hücre yoğunluğuna bağlı sisplatin direnci olarak tanımlanan bu direnç tipinde, kanser hücre popülasyonunda hücrelerin yoğunlukları arttıkça, sisplatine direnç artmaktadır. Bu direnç tipi önemli klinik sonuçları olabilecek bir direnç tipi olsa da, hücre yoğunluğu bağımlı sisplatin direncinin altında yatan mekanizmalar henüz net olarak bilinmemektedir. Over kanserinde hücre yoğunluğunun sisplatin direncini nasıl etkilediğini anlayabilmek için, bu tez çalışmasında sisplatine duyarlı (A2780) ve dirençli (CP16) over kanseri hücre hatlarının sisplatine verdikleri yanıtlar, düşük, tam ve aşırı konfluent hücre kültürü koşullarında incelenmiştir. p53 ve p21'in hücre yoğunluğuna bağımlı kemorezistans üzerindeki katkılarını anlayabilmek amacıyla, bu proteinlerin ve fosforile formlarının farklı hücre alt fraksiyonlarındaki ekspresyon seviyeleri analiz edilmiştir. Bu şekilde, artan hücre yoğunluğu seviyelerinde sisplatin direncinin olası mekanizmalarını aydınlatmak hedeflenmiştir. Ayrıca, farklı yoğunluk seviyelerindeki hücre – hücre etkileşim derecesinin hücrelerin sisplatin alımı veya atılım kapasitelerini etkileyip etkilemediğini anlamak için hücre içi sisplatin birikimini belirleyen içeri alım ya da dışa atım pompalarındaki değişiklikler de incelenmiştir. Çalışmamız, p53 ve p21'in sisplatine yanıt olarak hücre yoğunluğuna bağlı şekilde düzenlendiğini; bu bağlamda fosforilasyon durumlarında ve hücresel lokalizasyonlarında değişiklikler olduğunu göstermektedir. CP16 hücrelerinde gözlemlenen hücre yoğunluğu bağımlı p53 ve p21 düzenlenme paterni, yüksek hücre yoğunluğunda gözlenen sisplatin direncini açıklarken; A2780 hücrelerinde bunun tersi bir patern görülmektedir.