Afganistan'daki Taliban hareketinin birliği içindeki dinin rolü (1994-2021)

Bu çalışma, Taliban hareketinin Afganistan'daki birlikteliğine katkıda bulunan dini faktörleri incelemektedir. Bu, modern zamanlarda, tamamen farklı koşullar altında, sosyal bir hareketin 25 yıl içinde iki kez iktidarı ele geçirdiği nadir durumlardan biridir. İlk kez, bir iç savaş bağlamında, ikinci kez ise Amerika Birleşik Devletleri'nin liderliğindeki büyük bir uluslararası koalisyona karşı iki on yıl süren bir savaşın ardından iktidara gelmiştir. Nitel bir yöntem kullanarak, 13 katılımcı ile yarı yapılandırılmış yüz yüze ve çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirdim. Katılımcılar arasında bir Taliban lideri, İslamcılar, yabancı savaşçılar, akademisyenler, gazeteciler ve eski siyasi tutuklular yer alıyordu. Bulgular, özellikle geleneksel biçimiyle İslam'ın, Taliban hareketinin birlikteliğine sosyal, etnik veya siyasi faktörlerden daha fazla katkı sağladığını ortaya koymuştur. Çalışma, literatürde sıkça öne sürülen, Taliban ile Deobandi hareketi arasındaki ideolojik ya da politik bağlantıların abartıldığını da sorgulamıştır. Ayrıca, bazı literatürün önerdiği esneklikten ziyade, Şeriat yasalarının uygulanmasındaki tutarlılığın, Taliban'ın yüksek alım kapasitesinin ana nedenlerinden biri olduğunu vurgulamıştır. Klasik İslam Emirliği'ne dayanan lider odaklı organizasyon yapısı ve dini alimlerin kilit rolü, hareketin merkeziyetçi modelden merkeziyetsiz modele geçişine rağmen birliği korumada önemli olmuştur. Bu yapı, Taliban'ı benzer dini yapıya sahip diğer hareketlerden de ayırmıştır. Ayrıca, çalışma, yabancı mücahit organizasyonları ile Taliban arasındaki karmaşık etkileşimi, destek alanlarıyla birlikte gerilimleri ve çatışmaları da vurgulamıştır. Bu dini faktörler, Ibn Khaldun'un asabiyyah teorisi ışığında analiz edilmiş ve benzer hareketleri anlamada bu teorinin geçerliliği gösterilmiştir.