Sanat sektöründe kadın işgücünün konumu: Ankara Devlet Opera ve Balesi çerçevesinde bir araştırma

136 ÖZET Sanat sektörü, hizmetler sektörü içinde daha marjinal bir alandır. Sanat sektörü, çok geniş bir alanı kapsadığı için, çalışmamız Ankara Devlet Opera ve Balesi üzerinde temellendirilmiştir. Bu sektörde çalışan kadınlar bir dizi sorunla karşı karşıyadır. Şöyle ki, çalışma yaşamında kadınların genelde karşılaştığı sorunların yanı sıra, kurumdaki kendine özgü çalışma koşulları kadınlar üzerinde ek baskılara neden olabilmektedir. Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde yaptığımız ön inceleme ve daha sonra yaptığımız mülakatlar birbiriyle uyum içindedir. Kurumun üst düzey yönetiminde belirgin bir ayrımcılık göze çarpmaktadır. Ayrıca, yine yatay ve dikey ayrışma durumu da oluşmaktadır. Çalışma bezerlikler taşıdığı için, sadece bale bölümü üzerinde yoğunlaşmıştır. Burada, görüşülen kadın ve erkek çalışanlarla yaptığımız gözlemleri genel olarak şöyle toparlayabiliriz: Kadınların, iş yaşamında karşılaştıkları en büyük zorluk, çalışma saatlerinin çok yoğun olması nedeniyle, ev yaşantılarında (özel alanda) zorluk yaşamalarıdır. Anne olurken zorlayıcı en büyük etken ise, kilo alıp- verme sorunu nedeniyle bir ikilem içinde düşmeleridir. Ya erken yaşta anne olmayı seçmek ya da anneliği aktif bale yaşamı bırakıldıktan sonraya ertelemek zorunda kalmaktadırlar. Kurumda çalışan kadın işgücünün konumunu açıklama temelinde, neo- klasik beşeri sermaye teorisi ve feminist iktisadın ayrımcılık ile ilgili argümanları anlamlı sonuçlara ulaşılmasına imkan verdikleri için, bu iki kuram ağırlıklı olarak irdelenmiştir. Özellikle üst kademe yöneticiliklerde,137 kadınlara karşı neo- klasik teorinin iddia ettiği şekilde, kadınların beşeri sermayelerinin düşük olduğu düşünülerek ve/veya feminist iktisadın, argümanlarında yer alan kadınların toplumsal cinsiyetleri gereği ev ve annelik sorumluluklarını ön planda tutmaları bu kurumda kadınların erkeklere görece daha az avantajlı (ikincil) konuma yerleştirilmelerine neden olabilmektedir. Her ne kadar üst düzey yönetime başlangıç yıllarında eşit sayıda kadın- erkek getirildiyse de, uzun yıllardır kadınların bu göreve atanmaması ilgi çekici bir durumdur. Tüm bunlarla birlikte, kurumdaki kadın işgücünün konumu bağlamında genel yapıdan çok fazla soyutlanamayan bir takım sinyaller verse de ADOB'u, çalışma yaşamında kadınların karşılaştıkları toplumsal cinsiyetçi ayrımcı davranışlar temelindeki sorunların minimuma indiği kurumlardan birisi olarak nitelemek yanlış olmayacaktır.