Sanayi gelişiminin bursa kentsel değişimi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi

Türkiye'nin beşinci büyük kenti olan Bursa, 1960 yılında ilk OSB'nin kurulması kararı ile sanayi alanında gelişim göstermiştir ve göstermeye de devam etmektedir. Sanayi alanındaki gelişim sonucunda kent yurt içinden çokça göç almıştır. Göçlerle beraber kentte konut ihtiyacı doğmuştur. Konut ihtiyacını gidermek için yeni yapılaşmalarla kentsel yerleşim alanları genişlemiştir. Yeni sanayi alanlarının da oluşumuyla arazi örtüsünde değişimler yaşanmıştır. Sanayi gelişimi doğrultusunda arazi örtüsünde yaşanan değişimleri irdelemek için Bursa kenti çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu kapsamda bu tez çalışmasının amacı, Bursa kentinde sanayi gelişimi doğrultusunda kentsel değişim ve sanayi arasındaki ilişkiyi mekânsal olarak irdelemektir. Çalışma kapmasında sanayi öncesi ve sonrası kentler araştırılmıştır. Sanayinin Osmanlı Devletini ve Türkiye Cumhuriyetini nasıl etkilediği üzerinde durulmuştur. Çalışma alanı olarak seçilen Bursa kentinin sanayi devrimiyle nasıl bir değişim sürecine girdiği araştırılmıştır. Kent ölçeğinde yapılan kentsel planlamalardan sırasıyla bahsedilmiştir. Planlamalar yapılan analizlere altlık oluşturmuştur. Çalışma alanı sınırlarını Bursa ilinin Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım, Gürsu ve Kestel ilçeleri kapsamaktadır. Çalışmanın ana materyali olarak 1979 yılına ait CORONA uydu görüntüsü, 2000 yılına ait SPOT uydu görüntüsü, 2013 yılına ait Rapid Eye uydu görüntüsü ve 2021 yılına ait Sentinel uydu görüntüsü seçilmiştir. Uydu görüntülerinde en doğru sonuca ulaşabilmek için geometrik düzeltme yapılmıştır. Geometrik düzeltme yapılmış verilerle e-Cognition yazılımı kullanılarak obje tabanlı sınıflandırma yapılmıştır. Sınıflandırılmış haritalar sanayi ve kentsel gelişimi göstermek amacıyla kullanılmış ve diğer analizlere altlık oluşturmuştur. Sanayi alanlarının kentsel alanlara uzaklığını belirlemek için öklid bağıntısı kullanılarak mesafe analizi (euclidean distance) yapılmıştır. Sanayi alanlarına yakın mesafelerde bulunan kentsel alan metrekareleri hesaplanmıştır. Kentsel alanlarda gerçekleşen değişimin nüfus değişkeni ile ilişkisi irdelenmek istenmiştir. Bu doğrultuda 2013 ve 2021 yıllarının mahalle bazında nüfuslarına ulaşılarak, Kernel yöntemiyle nüfus yoğunluğu haritaları hazırlanmıştır. Yerleşim alanlarının kentte gelişimini göstermek için Radar Chart grafikleri oluşturulmuştur. Bursa kentsel gelişim aşamasında hazırlanan mekansal planlar, obje tabanlı sınıflandırma yapılmış haritalar ile çakıştırılmıştır. Yapılan analizler irdelenmiş, karşılaştırılmış sanayi ve nüfusun kentsel değişimdeki etkilerinden bahsedilmiştir.