Sıçanlarda lipopolisakkarit ile oluşturulan kronik nöroinflamasyon modelinde betülinik asidin yangı ve apoptoz intrinsik yolağı üzerine etkileri

Amaç: Bu tez çalışmasında, lipopolisakkarit (LPS) ile oluşturulan deneysel nöroinflamasyon modelinde betülinik asidin inflamasyon ve intrinsik apoptotik yolak üzerindeki etkileri; moleküler, biyokimyasal ve histopatolojik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Kontrol, LPS, BA ve BA+LPS olmak üzere dört grupta yer alan sıçanlara 28 gün boyunca aralıklı olarak LPS (1 mg/kg, i.p.) ve betülinik asit (10 mg/kg, i.p.) uygulandı. Serum ve beyin dokusu örneklerinde rutin biyokimyasal analizler ile oksidatif stres parametreleri (MDA, SOD, GSH) çalışılmıştır. Belirlenen kilit belirteçler (CASP3, CASP9, BAX, BCL-2, NF-κB ve Cyt c) serum ve beyin örneklerinde ELISA, beyin dokusunda ise RT-qPCR yöntemiyle analiz edilmiş; ayrıca beyin dokusunun genel morfolojik durumu histopatolojik incelemelerle değerlendirilmiştir. Bulgular: Serum sistemik biyokimyasal analizlerinde LPS grubunda BUN, total protein, direkt bilirubin, sodyum ve klor düzeyleri artarken, kalsiyum düzeyleri azaldı (P<0.05). BA uygulamasının bazı biyokimyasal parametrelerde düzenleyici etkiler oluşturduğu görüldü. Oksidatif stres analizlerinde BA+LPS grubunda MDA düzeyi artarken, LPS grubunda GSH ve SOD düzeyleri yüksek bulundu (P < 0.05). Doku ELISA analizlerinde BA grubunda CASP3, BA+LPS grubunda ise Cyt c düzeyleri arttı (P < 0.05). Serum ELISA sonuçlarında BA+LPS grubunda Cyt c yüksek, BCL-2 düşük saptandı (P < 0.05). Gen ifade analizlerinde NF-κB gen ifadesi LPS grubunda artarken, BA ve BA+LPS gruplarında baskılandı; Cyt c gen ifadesi LPS ve BA+LPS gruplarında artış gösterirken, BCL2 gen ifadesi BA ve BA+LPS gruplarında düşük bulundu (P < 0.05). Histopatolojik incelemelerde LPS grubunda infiltrasyon, ödem, hiperemi ve kanama bulguları gözlenirken, BA uygulanan gruplarda bu değişikliklerin azaldığı görüldü. Sonuç: Betülinik asidin, LPS ile oluşturulan deneysel nöroinflamasyon modelinde inflamatuvar, oksidatif ve mitokondriyal apoptotik süreçler üzerinde düzenleyici/nöroprotektif etkiler gösterebileceği değerlendirildi. Anahtar Kelimeler: Betülinik Asit, LPS, Nöroinflamasyon, Apoptoz, Yangı