Selâvî Efendi'nin el yazması bir şiir divânında sultan tasavvuru

Sultan II. Abdülhamid ve onun siyaset anlayışı bir tarafta merkezde ve periferide ona muhalefet edenlerin ortaya çıkmasına sebep olurken diğer tarafta Osmanlı toplumunda olumlu II. Abdülhamid algısı ve imajı oluşturmayı amaçlayan siyasiler, gazeteciler ve edebiyatçıların organize olmasını sağlamıştır. Bu bağlamda II. Abdülhamid ve politikalarını yakından takip eden bürokrat, gazeteci ve şair Selâvî Efendi'nin (1856-1909) hayatı ve edebi eserlerinin Osmanlı dönemi Arap edebiyatının son örneklerinden olarak incelenmesi önemli olduğu kadar bir Arap şair olarak onun II. Abdülhamid siyasetine destek vermesi ve dinî-siyasî yaklaşımının incelenmesi, ortaya koyduğu edebi birikim Osmanlının son dönemlerindeki edebiyat-siyaset ilişkisini aydınlatması bakımından oldukça dikkat çekicidir. II. Abdülhamid dönemi olan 1876-1909 arası yıllar çalışmamızın zamansal çerçevesini oluşturmaktadır. Aslen Sudanlı olan Ebu'n-Nasr Yahyâ b. Abdülganî b. Ahmed es-Selâvî'nin Arapça olarak kaleme aldığı en önemli şiirleri Abdülhamid'e yaptığı methiyelerden oluşmaktadır. Bu şiirlerini, Hilyetü'l-Asri'l-Cedîd fî Şemâili'l-Meliki'l-Hamîd, Bülûgu'l-Emânî fî'l-Medîhi's-Sultanî, el-İhtiyâriyyât, Dîvânü'l-Kasâidü'l-Hamîdiyye adlı divanlarında ve bir de bizim çalışmamızda ele aldığımız Millet Kütüphanesi, Ali Emiri Bölümü, nr. 3057'de bulunan ve Selâvî Efendi'nin kendi yazısıyla Sultan II. Abdülhamid'e sunmuş olduğu bu isimsiz şiir divanında toplamıştır. Şairin yaşadığı dönemde gerçekleşen dini, siyasi ve diğer olayların edebiyatı, özelde şiiri etkilemiş olduğu bir gerçektir. Çalışmamızda bahsi geçen divanı bağlamında büyük ölçüde İslam'ın, hilafetin, Osmanlı sultanın ve ümmet birliğinin korunması amacına yönelik yazılmış şiirlerde dini, siyasi ve sosyal açılardan kamuoyunda oluşturulmak istenilen sultan imajının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır.