Seyhan havzasında iklim değişikliğinin hidroelektrik üretimi ve su temini üzerindeki etkilerinin cmıp6 simülasyonlarıyla değerlendirilmesi: karakuz barajı ve hes projesi örneği

İklim değişikliğinin su kaynakları projeleri üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, bu yapıların uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, farklı iklim senaryoları altında çok amaçlı bir rezervuarın güvenilirliğini değerlendirmek üzere bütünleşik bir modelleme çerçevesi sunmakta ve Türkiye'de yer alan Karakuz Barajı Hidroelektrik Santrali'ni (HES) örnek olay olarak ele almaktadır. Bu kapsamda, Altıncı Aşama Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi'ne (CMIP6) ait 24 küresel sirkülasyon modelinden (GCM) elde edilen yağış ve sıcaklık simülasyonları, farklı istatistiksel yanlılık düzeltme yöntemleriyle analiz edilerek en iyi performans gösteren çoklu model topluluğu projeksiyonları oluşturulmuştur. Bu projeksiyonlar, CMIP6 tarihsel deney senaryosuna ek olarak, orta etki SSP245 ve yüksek etki SSP585 olmak üzere iki farklı paylaşımlı sosyo-ekonomik rota (SSP) gelecek senaryosunu kapsamaktadır. Rezervuara gelen akımları simüle etmek için Toprak ve Su Değerlendirme Aracı (SWAT) kullanılmış; göl buharlaşması tahminleri de dahil edilerek hidroelektrik üretimi, içme suyu temini ve nehir ekolojik akış gereksinimleri için kullanılabilir toplam su hacmi değerlendirilmiştir. Rezervuar işletme senaryoları, tarihsel referans dönemi (1969-2014) ile kısa vadeli (2025-2049), orta vadeli (2050-2074) ve uzun vadeli (2075-2099) olmak üzere üç gelecek zaman dilimi için simüle edilmiştir. Bulgular, yıllık enerji üretiminde SSP245 senaryosu altında %16,6'ya, SSP585 senaryosu altında ise %46,6'ya varan azalmaların meydana gelebileceğini ortaya koymaktadır. Bu düşüşlere rağmen, incelenen tüm senaryolarda içme suyu ve çevresel su taleplerinin karşılanabileceği öngörülmektedir. Çalışma, iklim değişikliğinin hidroelektrik sistemler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak ve bu sistemlerin dayanıklılığını ve işlevselliğini sürdürmek amacıyla uyarlanabilir su yönetimi stratejilerinin gerekliliğine dikkat çekmektedir.