Sınıf öğretmeni adaylarının değerler eğitimi ile ilgili yeterlilikleri ve sahip oldukları metaforlar

Bu çalışma, sınıf öğretmeni adaylarının değerler eğitimi ile ilgili yeterliklerini ve sahip oldukları metaforları belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada karma araştırma deseni kullanmıştır. Uygunluk örnekleme yönteminin kullanıldığı çalışmanın örneklemi sınıf öğretmenliği programına kayıtlı birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflardan 129 kadın öğretmen adayı ve 81 erkek öğretmen adayından oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Lowe (2013) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlanan değerler eğitimi yeterliliği ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının değerler ve değerler eğitimi ile ilgili görüşlerini belirlemek amacıyla beş sorudan oluşan yazılı görüş formu kullanılmıştır. Ayrıca yazılı bir form kullanılarak öğretmen adaylarının değer kavramı ile ilgili metaforları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmadan elde edilen nicel veriler istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilirken, nitel bulgular betimsel ve içerik analizi yaklaşımları kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda sınıf öğretmenliği adaylarının değerler eğitimi öz yeterliklerinin ortalamanın üzerinde olduğu ve değerleri kazandırmaya yönelik etkinliklerde kendilerini yeterli gördükleri belirlenmiştir. Ayrıca adaylarının değerler eğitimi öz yeterliliklerinin kadın öğretmen adayları lehine anlamlı düzeyde erkeklerden daha yüksek olduğu ve sınıf düzeyleri dikkate alınarak yapılan analiz de ise birinci sınıflar lehine istatistiksel olarak anlamlı derecede fark olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın nitel bulguları öğretmen adaylarının dikkate değer oranda değerler eğitimini, insanı insan yapan özelliklerin öğretilmesi ve kazandırılması gereken iyi davranışlar eğitimi olarak algıladıklarını göstermektedir. Adaylarının büyük bir oranının ilköğretim programında değerler eğitimine yönelik kazanım ve etkinlikleri incelemedikleri ve bilgi sahibi olmadıkları belirlenmiştir. Öğrencilere kazandırılmasını gerekli gördükleri değerler incelendiğinde saygı, dürüstlük, sevgi, sorumluluk, hoşgörü, merhamet, güzel ahlak, vatanseverlik, yardımseverlik, öz güven, nezaket gibi değerler olduğu tespit edilmiştir. Yine çalışmada öğretmen adaylarının çoğunluğunun lisans eğitiminin teorik olması ve uygulama yapılmamasından şikayetçi olduğu ve lisansta değerler eğitimine yönelik bir ders almamaları nedeniyle öğrencilere değerleri kazandırabilmek için aldıkları eğitimi yeterli görmedikleri de ulaşılan sonuçlar arasındadır. Öğretmen adaylarının değer kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi sonucunda adayların değerleri içinde yaşanılan toplumu belirleyen ve toplum için faydalı yararlı bir unsur olarak algıladığı, toplumun dengesini sağlayan ve yaşam kadar temel olan bir unsur olarak gördükleri belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: değer, değerler eğitimi, öğretmen eğitimi, değer metaforu