Sodyum valproat kullanan epilepsili çocuklarda protein C ve bazı doğal antikoagülanların aktivitesi

Amaç: Bu çalışmada amacımız valproat (VPA) kullanmakta olan epileptik çocuklarda tedavi sırasında protein C aktivite düşüklüğü ve tromboembolik olayların gelişip gelişmediğini incelemektir. Hastalar ve metot: Çalışmaya epilepsi nedeniyle en az 3 aydır VPA kullanmakta olan 25 erkek ve 15 kız hasta alındı. Kontrol grubuna ise protein C düzeyini değiştirecek hastalık veya ilaç kullanımı olmayan 28 erkek ve 12 kız çocuk dahil edildi. Her iki gruptan tam kan sayımı, ALT, AST, PT, aPTT, fibrinojen, protein C, protein S, AT için kan alındı. Çalışma grubunda bu teştlere ek olarak serum VPA seviyesi de bakıldı. VPA almakta olan çocukların tromboembolik olay açısından detaylı öyküleri öğrenildi. Çalışma grubunun sonuçları kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışma grubundaki çocukların protein C ve protein S aktivite değerleri kontrol grubundan anlamlı olarak düşük bulundu. VPA alan çocukların kendilerinde veya ebeveyninde tromboembolizm öyküsüne rastlanmadı. VPA almakta olan çocukların trombosit sayıları, ALT ve fibrinojen değerleri kontrol grubundaki 54çocukların değerlerinden anlamlı olarak düşük bulundu. VPA kullanım süresi ile trombosit sayısı arasında ters ilişki olduğu görüldü. Fibrinojen ile serum VPA seviyesi ve protein S aktivitesi arasında ters ilişki tespit edildi. VPA kullanan çocuklarda PT değerlerinde düşüklük ve aPTT değerlerinde uzama olduğu tespit edildi. Protein C aktivitesi ile korelasyon gösteren herhangi bir parametre saptanmadı. Tartışma: Bu çalışmada VPA kullanan çocuklardaki protein C ve protein S aktivitelerinin ilaç kullanmayan çocuklardan düşük olduğu görüldü. Çalışma grubundaki çocukların kendi ve aile öykülerinde tromboembolik olaya rastlanmaması, protein C aktivitesinde azalmaya yol açacak sepsis ve karaciğer fonksiyon bozukluğu gibi nedenlerin bulunmaması, bu çocuklardaki protein C aktivite düşüklüğünün VPA'ya bağlı olabileceğini düşündürdü. VPA'nın kullanım süresi ile doğru orantılı olarak trombosit sayısında düşmeye neden olduğu saptandı. VPA'nın ALT, PT ve fibrinojen değerlerinde de düşmeye; aPTT değerlerinde uzamaya yol açtığı tespit edildi; tüm değerler kendi normal sınırları içinde olup bu bulgu literatür ile uyumlu bulundu. VPA'nın yol açtığı protein C düşüklüğünün kazanılmış veya ailesel olup olmadığının kesin olarak söylenebilmesi için aile taramasını da içeren daha detaylı çalışmaların yapılması gerektiğini düşünmekteyiz. Sonuç: VPA kullanmakta olan çocuklar ilaç kullanım süresi ile ilişkili olarak trombositopeniye eğilim gösterebilirler. Ailesinde tromboembolik olaylara yatkınlığı olan çocuklarda VPA kullanımı protein C ve protein S aktivite düşüklüğüne yol açabileceğinden dikkatli olunması tavsiye edilir. 55