Sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki finansal okuryazarlık becerisinin iş insanlarının ve sınıf öğretmenlerinin gözüyle karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Son dönemlerde giderek önemi artan becerilerden biri de finansal okuryazarlıktır. Finansal okuryazarlık, bireylerin ekonomik refahında ve toplumların gelişip ilerlemesinde; öğrencilerin de okul yaşamlarında, gelecekte iş yaşamlarında ve özel yaşamlarını sürdürürken ve planlarken gereksinim duyacağı beceriler içinde öne çıkan becerilerden biri olarak ifade edilebilir. Bu nedenle bu becerinin küçük yaşlardan itibaren öğrencilere kazandırılması gerekmektedir. Bu kapsamda 2018 SBDÖP'de finansal okuryazarlık becerisine yer verilmiştir. Ancak SBDÖP'de finansal okuryazarlığın tanımı, kapsamı, uygulamaları, hangi kazanımlarla doğrudan ilişkilendirilebileceğinin belirtilmediği; bu becerinin öğrencilere kazandırılmasına yönelik ayrıntılı bilgiye yer verilmediği görülmektedir. Finansal okuryazarlığın tanım, kapsam ve uygulama boyutunda genel çerçevesinin çizilebilmesi için bu araştırmada iş insanlarının ve sınıf öğretmenlerinin finansal okuryazarlığa ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve karşılaştırmalı olarak ele alınması amaçlanmıştır. Bu araştırma ile finansal okuryazarlığın geniş bir bakış açısıyla genel çerçevesinin çizilmesine ve sınıflarda finansal okuryazarlıkla ilgili etkili uygulamalar gerçekleştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji(olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2022-2023 eğitim öğretim yılı 2. döneminde Afyonkarahisar il merkezinde farklı(alt, orta, üst) sosyo-ekonomik düzeyde yer alan beş devlet ilkokulunda görev yapan 13 sınıf öğretmeni ve yine Afyonkarahisar il merkezinde farklı sektörlerde çalışan 13 iş insanı oluşturmaktadır. Araştırma verileri yüzyüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmeler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin görüşlerinden; finansal okuryazarlığın tanımı, finansal okuryazarlık uygulamaları, SBDÖP ve ders kitabında finansal okuryazarlık, finansal okuryazarlık eğitiminde kullanılan kaynak ve araç-gereçler, finansal okuryazarlığın katkıları, finansal okuryazarlık öz yeterliklerine ilişkin görüşler ve gerekçeleri ve finansal okuryazarlıkla ilgili yaşanan sorunlar ve sonuçları temalarına ulaşılmıştır. İş insanları ile yapılan görüşmeler sonucunda ise; finansal okuryazarlığın tanımı, finansal okuryazarlığın katkıları, finansal okuryazarlık becerisini arttırmaya ilişkin öneriler, finansal okuryazarlık göstergeleri, finansal okuryazar olmak için gerçekleştirilen faaliyetler, iş yaşamında finansal okuryazarlık problemleri, finansal okuryazarlık öz yeterliklerine ilişkin görüşler ve gerekçeleri, başarılı iş insanlarının özellikleri ve okullarda finansal okuryazarlık temalarına ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin ve iş insanlarının çoğunun kendilerini orta düzeyde finansal okuryazar gördükleri belirlenmiştir. Katılımcılar finansal okuryazarlığın öğretmene, öğrenciye, bireye, topluma, çalışana ve işverene birçok katkısının olduğunu; yaşamlarında finansal okuryazarlıkla ilgili birçok sorun ve problemlerle karşılaştıklarını ifade etmişlerdir. Sınıf öğretmenleri, Sosyal Bilgiler derslerinde finansal okuryazarlıkla ilgili farklı uygulamalar ve etkinlikler yaptıklarını; aynı zamanda ders kitabı dışında farklı kaynaklardan da yararlandıklarını açıklamışlardır. SBDÖP ve ders kitabının finansal okuryazarlık konusunda eksik olduğunu ve geliştirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. İş insanları finansal okuryazarlık becerisini arttırmaya yönelik işverene ve çalışanlara önerilerde bulunmuşlardır. İş insanlarının çoğunluğu finansal okuryazarlıkla ilgili eğitim almadıklarını mesleki ve yaşam deneyimi ile bilgi edindiklerini; işe alımlarda çalışanlarda mesleki donanım, kişisel özellik ve değerlendirme ölçütlerine dikkat ettiklerini açıklamışlardır. Ayrıca iş insanları finansal okuryazarlık eğitiminin okullarda öğrencilere küçük yaşlardan itibaren uygulamalı olarak verilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. İş insanları ve sınıf öğretmenlerinin finansal okuryazarlıkla ilgili görüşleri karşılaştırıldığında; iş insanlarının iş yaşamının içinde olması ve bu alanda deneyim sahibi olmaları nedeniyle finansal okuryazarlık konusunda kapsamlı, derinlemesine, toplumsal ve farklı bakış açılarına sahip çok boyutlu değerlendirmelerde bulundukları görülmüştür. Sınıf öğretmenleri ise finansal okuryazarlıkla ilgili sınırlı ve yüzeysel değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler dersi, finansal okuryazarlık, iş insanları, sınıf öğretmenleri, beceri