Sosyal bilgiler dersinde haritada konumlandırma becerileri

Geçmişte kurulmuş ya da şu an var olan her toplum; bireylerini en iyi şekilde eğiterek topluma uyum sağlamasını ve o topluma katkıda bulunabilecek vatandaşlar olmalarını istemektedir. Bunu gerçekleştirmenin en önemli yolu ise şüphesiz eğitimdir. Eğitim; mirasın korunup gelecek kuşaklara aktarılmasında, yaşanılan ülkenin kalkınıp gelişmesinde ayrıca bireylerin toplum içinde ortaya çıkan sorunlar karşısında ortak hareket ederek sorunlara çözümler bulmasını sağlar. Bu amaçlara ulaştırabilecek olan sosyal bilgiler dersi; kültürel mirasın aktarılmasında, çevresine ve vatanına karşı sorumlu ve sorunlara karşı fikir üretip sorgulayan bireyler yetiştirmede önemli payı olan derslerden biridir. Sosyal bilgiler dersinde konular işlenirken ihtiyaç duyulan önemli ders araçlarından birisi haritalardır. Sosyal bilgiler dersinde haritalar soyut konuları somutlaştırmakta, öğrenmeyi kolaylaştırarak kalıcılığını artırmakta ve ders anlatımı sırasında öğretmene kolaylık sağlamaktadır. Bu bağlamda eğitimde kullanılan haritalarda öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde öğrendikleri bilgileri haritada konumlandırma durumlarını ortaya çıkarmak araştırmanın amacıdır. Bu amaçla araştırmada dört yıl boyunca sosyal bilgiler dersi kazanımlarını edinmiş kabul edilen 8. sınıf öğrencilerinin yaşadığı yeri haritada konumlandırma düzeylerini tespit etmek için "Haritada Konumlandırma Başarı Testi" ve "Görsel Okuma Testi" oluşturularak 2018-2019 eğitim-öğretim döneminde Nevşehir ilinde 504 ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Bu bağlamda araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilere uygulanan başarı testinde ise seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme (stratified sampling) kullanılmıştır. Araştırmada 8. sınıf öğrencilerinin haritada konumlandırma durum puanlarının; cinsiyete, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, görsel sanatlar dersine yönelik ilgi, bilgisayarı kullanma amaçları, seçmeli zeka oyunları alıp almama durumları, okulunun bulunduğu yer ve görsel okuma testi başarı durumuna göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğine bakılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 23 ve Microsoft Excel programı ile işlenerek t-Testi, Korelasyon, Betimsel Analiz ve tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler ışığında öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde öğrendikleri bilgileri haritada konumlandırma durumları "orta" düzeydedir. Aynı zamanda araştırmada oluşturulan alt değişkenlerden; cinsiyet değişkenine göre kız ve erkek öğrenciler arasında anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır. Ancak verilerde anlamlı olan; anne eğitim durumuna bakıldığında okuryazar olmayan annelere göre ortaokul ve lise mezunu annelerin lehine anlamlı olduğu görülmektedir. Baba eğitim durumuna bakıldığında ise ilkokul mezunu babalara göre lise mezunu babalar lehine anlamlı olduğu bulunmuştur. Seçmeli zeka oyunları dersi alıp almama durumuna göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiş ve bu farkın ders alanlar lehine olduğu görülmektedir. Seçmeli zeka oyunları dersi alan öğrencilerin haritada konumlandırma puan ortalaması, almayan öğrencilere göre yüksek gerçekleşmiştir. Görsel sanatlar dersine yönelik ilgi durumu, bilgisayar kullanma durumu ve yerleşim yeri değişkeninde anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Öğrenciler "Haritada Konumlandırma Başarı Testi" nde "yaşadığı bölge"yi göstermelerinin istenildiği 7. soruda en yüksek başarı ortalamasına sahip iken "atlas okyanus"u konumunu gösterdikleri 32. soru ise en az başarı ortalamasına sahip soru olmuştur. Küreselleşen dünyada dört yıl boyunca sosyal bilgiler eğitimi alan öğrencilerin haritaları daha fazla kullanmalarını sağlayarak yaşadığı ilin, bölgenin, ülkenin konumunun farkına varması sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Harita, konum, konumlandırma, sosyal bilgiler.