Sporda yabancılaşmanın sporcu davranışlarına etkisinde ahlaki karar alma ve ahlaki çözülme eğilimlerinin rolü

Bu araştırmanın konusu olan sporcu davranışları, "Prososyal ve Antisosyal" iki yönüyle; yabancılaşma ve ahlak bağlamında ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, sporda yabancılaşmanın sporcu davranışları üzerindeki etkilerinde ahlaki karar alma tutumları ve ahlaki çözülme eğilimlerinin aracı rolü ile bu değişkenlerin bazı demografik özelliklere göre farklılaşma ve ilişki durumlarını belirlemektir. Bu amaçla, T testi, ANOVA, MANOVA, Korelasyon analizi ve DFA yapılmış, aracı rol ise YEM ile sınanmıştır. Örneklemi 18 ilde; takım ve bireysel sporlarda amatör ve profesyonel olarak yarışan, 14 – 30 yaş arası, 492 kadın ve 480 erkek toplam 972 sporcu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, Sporda Prososyal (PSDÖ) ve Antisosyal (ASDÖ) Davranışlar Ölçeği (PASDÖ), Sporda Yabancılaşma Ölçeği (SYÖ), Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutum Ölçeği (AKATÖ) ve Ahlaki Çözülme Eğilimleri Ölçeği (AÇEÖ) kullanılmıştır. Sonuç olarak, PSDÖ "Eğitim, Aile durumu, Spor kategorisi, Sporculuk statüsü ve Lisans yaşı", ASDÖ "Cinsiyet, Eğitim, Aile durumu, Spor kategorisi ve Sporculuk statüsü", SYÖ "Cinsiyet, Eğitim, Spor kategorisi, Sporculuk statüsü ve Lisans yaşı", AKATÖ "Cinsiyet, Eğitim, Aile durumu ve Lisans yaşı" ve AÇEÖ "Cinsiyet" değişkenlerine göre temel etki değerlerinin anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca "Gelir düzeyi" ile SYÖ, ASDÖ ve AÇEÖ arasında negatif; "Yaş" ile SYÖ, PSDÖ ve ASDÖ arasında pozitif, AKATÖ arasında negatif bir ilişki saptanmıştır. Etki analizlerine göre, sporda yabancılaşma; prososyal davranışlar ve ahlaki karar alma tutumlarını negatif; antisosyal davranışlar ve ahlaki çözülme eğilimlerini pozitif olarak doğrudan etkilemektedir. Ayrıca, ahlaki karar alma tutumları; prososyal davranışları pozitif, antisosyal davranışları negatif olarak doğrudan etkilemektedir. Ahlaki çözülme eğilimleri ise prososyal davranışları negatif; antisosyal davranışları pozitif olarak doğrudan etkilemektedir. Aracı model testi sonucunda, sporda yabancılaşmanın prososyal ve antisosyal davranışlar üzerindeki etkisinde ahlaki karar alma tutumları ve ahlaki çözülme eğilimlerinin aracı rolünün olduğu belirlenmiştir.