Stokastik modelleme yöntemiyle üretilen tarihi Erzurum deprem kayıtları kullanılarak tarihi yapıların dinamik davranışlarının incelenmesi

Erzurum deprem tehlikesi bakımından Türkiye'nin en riskli şehirlerinden biridir. Şehir geçmişten bugüne büyük depremlere maruz kalmış ve bu depremlerden önemli ölçüde hasar almıştır. 2 Haziran 1859 tarihinde gerçekleşen 6,1 büyüklüğündeki deprem, Erzurum tarihinin en hasar verici depremi olarak arşiv kayıtlarına geçmiştir. Aletsel dönem öncesi gerçekleşen depremin ivme kaydının olmayışı bu yıkıcı depremi yorumlamayı oldukça zor hale getirmiştir. Literatürdeki hasar kayıtları incelendiğinde Erzurum'daki bazı tarihi camilerin ve çok sayıda mülkün bu depremde hasar almıştır. Bu tez çalışmasında Erzurum'un depremselliğinin inşaat mühendisliği açısından daha iyi anlaşılması gayesiyle 2 Haziran 1859 Erzurum depreminin stokastik modelleme tekniği kullanılarak sentetik deprem kaydının üretilmesi amaçlanmıştır. Üretilen sentetik deprem kaydının doğrulanması için bu depremi birebir yaşayan tarihi camilerin şahitliğine başvurulmuştur. Öncelikle literatürde 2 Haziran 1859 Erzurum depreminde hasar kayıtları net olarak bilinen ve hasar almış olma ihtimalinin yüksek olduğu düşünülen toplam 9 adet tarihi yığma cami seçilmiş ve bu yapıların sonlu eleman modelleri oluşturularak teorik modal analizleri yapılmıştır. Sonrasında bu analizler doğrultusunda camilerde operasyonel modal analiz uygulaması gerçekleştirilmiştir. Daha sonra elde edilen dinamik davranış parametreleri kullanılarak camilerin sonlu eleman modelleri kalibre edilmiştir. Stokastik sonlu fay yöntemiyle üretilen 2 Haziran 1859 depreminin sentetik ivme kaydı camilerin sonlu eleman modellerine etkitilmiştir. Bu dinamik analizler neticesinde elde edilen performans değerlendirme sonuçları literatürde beyan edilen hasar kayıtlarıyla karşılaştırılmıştır. Bu yöntemle sağlaması yapılan 2 Haziran 1859 Erzurum depremi için üretilen sentetik kayıt için PGA 0,19g, PGV 8,8 cm/sn ve PGD 2,5 cm olarak hesaplanmıştır. Depremin MMI şiddet ölçeği değerinin IX mertebesinde olduğu sonucuna varılmıştır.