Kuzey Afrika'da sufi tarikatları ve Fransız sömürgeciliğine ilişkin duruşları: Örnek olarak Tunus ve Cezayir

İslami fetih dalgasının Endülüs'e doğru boyuta ulaşması ve Abbasi Halifeliği'nin etkisinin azalmasından sonra, Mağrip'in farklı emirliklere ve krallıklara bölünmesi başladı, bu da Batı'yı MS 1095'ten 1291'e kadar Haçlı Seferleri bağlamında hedef almaya teşvik etti ve daha sonra MS on beşinci yüzyıldan itibaren İspanya'nın iki krallığının ortaya çıkmasıyla hedeflemeyi artırdı. MS on sekizinci yüzyıldan bu yana bilimsel ve teknik devrimden sonra zirveye ulaştı. Bir yandan büyüyen bu Hıristiyan dış tehdidi ve devletin ordularıyla bu tehditle yüzleşememesi karşısında, Arap Mağrip toplumları kendilerini çeşitli toplumsal çerçeveleri aracılığıyla, özünde kabileler ve Sufi tarikatları olan bu sömürgecilikle doğrudan ilgilenmeye çağrılmış buldular. Bu çalışma, Cezayir ve Tunus'taki en önemli Sufi Tarikataların, Fransız sömürgeciliği konusundaki tutumlarını izleyerek, sömürgeciliğin bu yollarının tepkilerini kontrol eden faktörleri açıklamaya çalışarak, farklı konumlarına yol açan, böylece zaman zaman sömürgeciliğe direnip diğer zamanlarda da desteklemelerine yol açan faktörleri açıklamaya çalışarak ışık tutmaktadır. Bu Sufi Tarikatlar sömürgeciliğe karşı tutumlarını sadece dinî ve doktrinel yönüne dayandırmamış, ekonomik, siyasî ve sosyal yönleri de büyük rol oynamışlardır. Sömürgecilik aynı zamanda Tarikatların sosyal ve politik çıkarlarını koruma ihtiyacını, kendisine karşı tutumunu değiştirmesi için üzerinde bir baskı aracı oluşturmak için kullandı ve araştırmanın açıklığa kavuşturmaya çalıştığı şey budur. Çalışma, MS on ikinci yüzyıldan bu yana Mağrip'te Sufi Tarikataların yayılmasının başlangıcını kısaca tartıştı ve o zamanki siyasi ve sosyal duruma atıfta bulunarak, bu Tarikaların sosyal ve politik bağlamlarında anlaşılmasını ve daha sonra konumlarının yorumlanmasını kolaylaştırdı. Çalışma aynı zamanda en önemli Sufi Tarikatlarını ve fikirlerinin mahiyetini ve sahip oldukları takipçi ve vakıf sayısını da sınırlamış ve bu yolların iştirakleri tarafından tutulan en önemli fikir ve inançları kısaca sunmuş ve bu yolların kurucuları hakkında konuşmaya bir bölüm ayırmıştır. Çalışma ayrıca, bazılarının Fransız sömürgeciliği ile aktif bir rolü olduğu için ana yollardan dallanan en önemli yollardan bahsetmeyi de ihmal etmedi. Anahtar Kelimeler: Fransiz Sömürgecilik, Kuzey Afrika, Sosyo-Ekonomi, Sufi Tarikatlar.